Autoimmunologiczne zapalenie wątroby

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby jest przewlekłą zapalną, zależną od odporności postępującą chorobą wątroby charakteryzującą się obecnością specyficznych autoprzeciwciał, podwyższonym poziomem globulin gamma i wyraźną pozytywną odpowiedzią na trwające leczenie immunosupresyjne.

Po raz pierwszy szybko postępujące zapalenie wątroby z marskością wątroby (u młodych kobiet) zostało opisane w 1950 r. Przez J. Waldenstroma. Chorobie towarzyszyła żółtaczka, wzrost poziomu globulin gamma w surowicy, naruszenie funkcji menstruacyjnej i dobrze reagowała na hormonalną terapię adrenokortykotropową. Na podstawie przeciwciał przeciwjądrowych (ANA) znalezionych we krwi pacjentów, które są charakterystyczne dla tocznia rumieniowatego (toczeń), w 1956 r. Chorobę nazwano „toczniowym zapaleniem wątroby”; termin „autoimmunologiczne zapalenie wątroby” został wprowadzony prawie 10 lat później, w 1965 r.

Ponieważ w pierwszej dekadzie po autoimmunologicznym zapaleniu wątroby opisano go po raz pierwszy, częściej zdiagnozowano go u kobiet w młodym wieku, błędna opinia, że ​​jest to choroba młodych ludzi, nadal pozostaje. W rzeczywistości średni wiek pacjentów wynosi 40–45 lat, co wynika z dwóch szczytów zachorowalności: w wieku od 10 do 30 lat i od 50 do 70 lat. Charakterystyczne jest, że po 50 latach autoimmunologiczne zapalenie wątroby debiutuje dwa razy częściej niż przed 30.

Częstość występowania choroby jest niezwykle niska (jest to jednak jedna z najczęściej badanych w strukturze patologii autoimmunologicznej) i różni się znacznie w różnych krajach: wśród populacji europejskiej częstość występowania autoimmunologicznego zapalenia wątroby wynosi 0,1-1,9 przypadków na 100 000, a na przykład w Japonii - tylko 0,01-0,08 na 100 000 mieszkańców rocznie. Częstość występowania wśród przedstawicieli różnych płci jest również bardzo różna: stosunek chorych kobiet do mężczyzn w Europie wynosi 4: 1, w Ameryce Południowej - 4,7: 1, w Japonii - 10: 1.

U około 10% pacjentów choroba przebiega bezobjawowo i jest przypadkowa, gdy zostanie zbadana z innego powodu, u 30% ciężkość uszkodzenia wątroby nie odpowiada subiektywnym odczuciom.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Głównym substratem rozwoju postępujących zmian zapalnych i martwiczych w tkance wątroby jest reakcja autoagresji immunologicznej na własne komórki. Kilka rodzajów przeciwciał znajduje się we krwi pacjentów z autoimmunologicznym zapaleniem wątroby, ale najważniejsze dla rozwoju zmian patologicznych są autoprzeciwciała mięśni gładkich lub przeciwciała przeciw mięśniom gładkim (SMA) i przeciwciała przeciwjądrowe (ANA).

Działanie przeciwciał SMA jest skierowane przeciwko białku w najmniejszych strukturach komórek mięśni gładkich, przeciwciała przeciwjądrowe działają przeciwko jądrowemu DNA i białkom jąder komórkowych.

Przyczynowe czynniki wyzwalające łańcuch autoimmunologiczny nie są niezawodnie znane.

Szereg wirusów o działaniu hepatotropowym, niektóre bakterie, aktywne metabolity substancji toksycznych i leczniczych oraz predyspozycje genetyczne są uważane za możliwe prowokujące utratę zdolności układu odpornościowego do rozróżnienia między własnym a drugim.

  • wirusy zapalenia wątroby typu A, B, C, D;
  • Wirusy Epsteina - Barr, odra, HIV (retrowirus);
  • Wirus opryszczki pospolitej (prosty);
  • interferony;
  • antygen salmonelli Vi;
  • grzyby drożdżowe;
  • przenoszenie alleli (strukturalne warianty genów) HLA DR B1 * 0301 lub HLA DR B1 * 0401;
  • przyjmowanie metyldopy, oksyfenizatyny, nitrofurantoiny, minocykliny, diklofenaku, propylotiouracylu, izoniazydu i innych leków.

Formy choroby

Istnieją 3 rodzaje autoimmunologicznego zapalenia wątroby:

  1. Występuje w około 80% przypadków, częściej u kobiet. Charakteryzuje się klasycznym obrazem klinicznym (lupoidalne zapalenie wątroby), obecnością przeciwciał ANA i SMA, współistniejącą patologią immunologiczną w innych narządach (autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, cukrzyca itp.), Powolny przebieg bez gwałtownych objawów klinicznych.
  2. Ma złośliwy przebieg, niekorzystne rokowanie (do czasu rozpoznania marskość wątroby jest już wykrywana u 40-70% pacjentów), rozwija się również częściej u kobiet. Charakteryzuje się obecnością we krwi przeciwciał LKM-1 przeciwko cytochromowi P450, przeciwciał LC-1. Pozawątrobowe objawy immunologiczne są bardziej wyraźne niż w przypadku typu I..
  3. Objawy kliniczne są podobne do objawów zapalenia wątroby typu I, główną cechą wyróżniającą jest wykrycie przeciwciał SLA / LP na rozpuszczalny antygen wątroby.

Obecnie kwestionuje się istnienie autoimmunologicznego zapalenia wątroby typu III; Proponuje się, aby uznać to nie za niezależną formę, ale za szczególny przypadek choroby typu I..

Pacjenci z autoimmunologicznym zapaleniem wątroby wymagają leczenia przez całe życie, ponieważ w większości przypadków choroba powraca.

Podział autoimmunologicznego zapalenia wątroby na typy nie ma znaczącej wartości klinicznej, co stanowi większe zainteresowanie naukowe, ponieważ nie pociąga za sobą zmian w zakresie środków diagnostycznych i taktyk leczenia.

Objawy

Manifestacje choroby są niespecyficzne: nie ma ani jednego znaku, który pozwoliłby nam jednoznacznie zaklasyfikować ją jako objaw autoimmunologicznego zapalenia wątroby..

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby zaczyna się z reguły stopniowo od takich ogólnych objawów (nagły początek występuje w 25-30% przypadków):

  • zły ogólny stan zdrowia;
  • zmniejszenie tolerancji na nawykową aktywność fizyczną;
  • senność;
  • szybka zmęczenie;
  • ciężar i poczucie pełni w prawym podżebrzu;
  • przemijające lub trwałe żółtawe zabarwienie skóry i twardówki;
  • ciemne zabarwienie moczu (kolor piwa);
  • epizody wzrostu temperatury ciała;
  • zmniejszony lub całkowity brak apetytu;
  • ból mięśni i stawów;
  • nieregularne miesiączki u kobiet (aż do całkowitego ustąpienia miesiączki);
  • spontaniczne ataki tachykardii;
  • swędząca skóra;
  • zaczerwienienie dłoni;
  • miejscowe krwotoki, pajączki na skórze.

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby jest chorobą ogólnoustrojową, na którą wpływa szereg narządów wewnętrznych. Pozawątrobowe objawy immunologiczne związane z zapaleniem wątroby są wykrywane u około połowy pacjentów i najczęściej są reprezentowane przez następujące choroby i stany:

  • reumatoidalne zapalenie stawów;
  • autoimmunologiczne zapalenie tarczycy;
  • Zespół Sjogrena;
  • toczeń rumieniowaty układowy;
  • niedokrwistość hemolityczna;
  • małopłytkowość autoimmunologiczna;
  • reumatyczne zapalenie naczyń;
  • zwłóknienie pęcherzyków płucnych;
  • Zespół Raynauda;
  • Bielactwo
  • łysienie;
  • liszaj płaski;
  • astma oskrzelowa;
  • twardzina ogniskowa;
  • Zespół CREST;
  • zespół nakładania się;
  • zapalenie wielomięśniowe;
  • cukrzyca insulinozależna.

U około 10% pacjentów choroba przebiega bezobjawowo i jest przypadkowa, gdy zostanie zbadana z innego powodu, u 30% ciężkość uszkodzenia wątroby nie odpowiada subiektywnym odczuciom.

Diagnostyka

Przeprowadzane jest kompleksowe badanie pacjenta w celu potwierdzenia diagnozy autoimmunologicznego zapalenia wątroby..

Manifestacje choroby są niespecyficzne: nie ma ani jednego znaku, który pozwoliłby nam jednoznacznie zaklasyfikować ją jako objaw autoimmunologicznego zapalenia wątroby..

Przede wszystkim należy potwierdzić brak transfuzji krwi i historię nadużywania alkoholu oraz wykluczyć inne choroby wątroby, pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych (strefa wątrobowo-żółciowa), takie jak:

  • wirusowe zapalenie wątroby (głównie B i C);
  • Choroba Wilsona;
  • niedobór alfa-1-antytrypsyny;
  • hemochromatoza;
  • narkotykowe (toksyczne) zapalenie wątroby;
  • pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych;
  • pierwotna marskość żółciowa.

Laboratoryjne metody diagnostyczne:

  • oznaczanie poziomu globuliny gamma w surowicy lub immunoglobuliny G (IgG) (zwiększa się co najmniej 1,5 razy);
  • wykrywanie przeciwciał przeciwjądrowych w surowicy (ANA), przeciwciał przeciwko mięśniom gładkim (SMA), przeciwciał mikrosomalnych wątrobowo-nerkowych (LKM-1), przeciwciał przeciwko rozpuszczalnemu antygenowi wątrobowemu (SLA / LP), receptora asialoglikoproteinowego (ASGPR), autoprzeciwciał przeciw aktynie (AAA) ), ANCA, LKM-2, LKM-3, AMA (miano u dorosłych ≥ 1:88, u dzieci ≥ 1:40);
  • oznaczanie poziomu transaminaz ALT i AST we krwi (wzrost).
  • USG jamy brzusznej;
  • obrazowanie komputerowe i rezonans magnetyczny;
  • przebicie biopsji, a następnie badanie histologiczne próbek biopsji.

Leczenie

Główną metodą leczenia autoimmunologicznego zapalenia wątroby jest leczenie immunosupresyjne glukokortykosteroidami lub ich kombinacja z cytostatykami. Jeśli odpowiedź na leczenie jest pozytywna, leki można anulować nie wcześniej niż za 1-2 lata. Należy pamiętać, że po odstawieniu leku 80–90% pacjentów wykazuje ponowną aktywację choroby.

Pomimo faktu, że u większości pacjentów istnieje pozytywna dynamika na tle terapii, około 20% pozostaje odpornych na leki immunosupresyjne. Około 10% pacjentów jest zmuszonych przerwać leczenie z powodu powikłań (erozja i owrzodzenie błony śluzowej żołądka i dwunastnicy, wtórne powikłania zakaźne, zespół Itsenko-Cushinga, otyłość, osteoporoza, nadciśnienie tętnicze, ucisk tworzenia krwi itp.).

Przy złożonym leczeniu 20-letnie przeżycie przekracza 80%, przy dekompensacji procesu spada do 10%.

Oprócz farmakoterapii wykonywana jest pozaustrojowa hemokorekcja (plazmafereza objętościowa, krioafereza), co pozwala poprawić wyniki leczenia: ustąpienie objawów klinicznych, zmniejszenie stężenia globuliny gamma w surowicy i zmniejszenie miana przeciwciał.

W przypadku braku efektu farmakoterapii i hemokorekcji przez 4 lata wskazany jest przeszczep wątroby.

Możliwe komplikacje i konsekwencje

Powikłaniami autoimmunologicznego zapalenia wątroby mogą być:

  • rozwój skutków ubocznych terapii, gdy zmiana stosunku ryzyka do korzyści sprawia, że ​​dalsze leczenie jest niepraktyczne;
  • encefalopatia wątrobowa;
  • wodobrzusze;
  • krwawienie z żylaków przełyku;
  • marskość wątroby;
  • niewydolność komórek wątroby.

Prognoza

W przypadku nieleczonego autoimmunologicznego zapalenia wątroby 5-letnie przeżycie wynosi 50%, 10-letnie - 10%.

Po 3 latach aktywnego leczenia uzyskano laboratoryjną i instrumentalnie potwierdzoną remisję u 87% pacjentów. Największym problemem jest reaktywacja procesów autoimmunologicznych, którą obserwuje się u 50% pacjentów w ciągu sześciu miesięcy i 70% po 3 latach od zakończenia leczenia. Po osiągnięciu remisji bez leczenia wspomagającego można ją utrzymać tylko u 17% pacjentów.

Przy złożonym leczeniu 20-letnie przeżycie przekracza 80%, przy dekompensacji procesu spada do 10%.

Dane te uzasadniają potrzebę leczenia przez całe życie. Jeśli pacjent nalega na przerwanie leczenia, konieczna jest obserwacja co 3 miesiące.

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby: przyczyny i opcje leczenia

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby (AIH) jest przewlekłą chorobą wyrażającą się w stanach zapalnych wątroby i powstawaniu autoprzeciwciał tirycznych, a także charakteryzuje się hipergammaglobulinemią.

Charakterystyczne cechy to ryzyko marskości wątroby lub niewydolności wątroby, przy przedwczesnym leczeniu prawdopodobieństwo śmierci pacjenta jest wysokie.

Opis autoimmunologicznego zapalenia wątroby

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby charakteryzuje się następującymi cechami, które odróżniają go od innych zapalnych chorób wątroby:

większość przypadków to młodzi ludzie w wieku poniżej trzydziestu lat;

choroba jest wykrywana w starszym wieku, ale już w niższym stosunku procentowym;

AIH u kobiet jest kilkakrotnie wyższy niż przypadki tej choroby u mężczyzn.

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby często występuje bez wyraźnych objawów. Często diagnozuje się go prawie przypadkowo podczas przeprowadzania badań dotyczących innych chorób.

Wśród powikłań AIH wyróżnia się niepłodność. Uważa się również, że ciąża jest niepożądana, jeśli miała miejsce podczas wykrywania tej choroby..

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby ma charakter stale postępujący i nie ma spontanicznej remisji. Dobre samopoczucie pacjentów poprawia się tylko przez krótki czas i nie oznacza normalizacji procesów biochemicznych.

Przyczyny autoimmunologicznego zapalenia wątroby

Przyczyny choroby wciąż nie są w pełni poznane..

Wśród sprawdzonych powodów można nazwać tylko dziedzicznością. Jednak nawet jeśli dana osoba ma genetyczne predyspozycje do AIH, nie oznacza to, że nieuchronnie zachoruje.

Najczęstsze przyczyny AIH:

zapalenie wątroby typu A, B, C;

przyjmowanie niektórych narkotyków;

Istnieje również pewne podobieństwo między AIH a toczniem rumieniowatym układowym.

Objawy autoimmunologicznego zapalenia wątroby

Medycyna dzieli objawy na określone z objawami wirusowego zapalenia wątroby i niespecyficzne - zaburzenia ogólnoustrojowe, gorączka.

Specyficzne objawy obejmują:

słabość i załamanie;

powiększona wątroba i śledziona;

zapalenie i wzrost wielkości węzłów chłonnych;

ból kończyn i stawów;

trądzik na skórze przypominający zmiany krwotoczne;

spadek masy mięśniowej;

AIG charakteryzuje się równoległym rozwojem zapalenia żołądka, wzrostem śledziony.

Istnieją również problemy w funkcjonowaniu jelit, układu sercowego, tarczycy.

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby może wystąpić bez żadnych objawów, w ciężkiej postaci, aż do rozwoju piorunującego zapalenia wątroby.

Choroba może pojawić się najpierw w postaci bólu w prawej górnej ćwiartce, lekkiej żółtaczki.

Przy ostrym początku choroby objawy przypominają ostre wirusowe zapalenie wątroby.

Żółtaczka z autoimmunologicznym zapaleniem wątroby objawia się sporadycznie i głównie w zaawansowanych lub późnych stadiach.

Metody wykrywania autoimmunologicznego zapalenia wątroby

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby jest dość trudne do odróżnienia. Jego objawy są bardzo podobne do innych chorób wątroby i rodzajów zapalenia wątroby (narkotyki, alkohol, przewlekłe wirusy itp.)

Aby postawić diagnozę, lekarz będzie musiał:

biochemiczna i immunologiczna analiza krwi;

koagulogram i coprogram;

USG brzucha;

Tomografia komputerowa brzucha;

Biopsja wątroby;

Na początkowym etapie, aby zebrać wywiad, lekarz bada również historię medyczną bliskich krewnych.

Leczenie autoimmunologicznego zapalenia wątroby

Głównym sposobem leczenia AIH jest specjalna dieta oraz ograniczenia dotyczące żywności i alkoholu..

W przypadku wyraźnych objawów może być konieczna terapia hormonalna..

Jeśli to leczenie zachowawcze nie przyniesie pozytywnych rezultatów, może być konieczna operacja i przeszczep wątroby..

Brak odpowiedniej terapii ostatecznie prowadzi do wielu niebezpiecznych komplikacji:

wrzody okrężnicy;

gromadzenie się płynu w płucach;

wielokrotne zapalenie stawów;

Rokowanie w przypadku autoimmunologicznego zapalenia wątroby

Sukces leczenia zależy od terminowej diagnozy i właściwego leczenia. Jeśli leczenie nie zostało przepisane lub pacjent nie zastosował się do zaleceń lekarskich, rokowanie jest niekorzystne: w ciągu pięciu lat od wystąpienia choroby śmiertelność wynosi 50%. Przy odpowiednim nowoczesnym leczeniu wskaźnik ten spada do 20%.

Zapobieganie autoimmunologicznemu zapaleniu wątroby

Ponieważ przyczyny tej choroby nie zostały jeszcze ustalone, jej zapobieganie nie istnieje. Jeśli podejrzewa się AIH, ważne jest jak najszybsze postawienie prawidłowej diagnozy i rozpoczęcie leczenia.

Objawy i leczenie autoimmunologicznego zapalenia wątroby

Objawy autoimmunologicznego zapalenia wątroby (AIH) u większości pacjentów są nieobecne, dopóki choroba nie zacznie szybko postępować i pojawią się powikłania.

Charakterystyczną cechą tego typu zapalenia wątroby jest to, że agresywne przeciwciała wytwarzane przez ich własną odporność stają się przyczyną niszczenia komórek wątroby. Choroba szybko prowadzi do marskości wątroby, ostrej niewydolności wątroby, a nawet śmierci..

Dzięki terminowej diagnozie i właściwie zorganizowanej terapii zapalenie wątroby można całkowicie wyleczyć..

Objawy i oznaki AIH

Ta choroba jest najbardziej podatna na kobiety. Co więcej, może się rozwijać w każdym wieku, począwszy od pierwszego roku życia. Statystyki medyczne pokazują, że szczytowy wskaźnik zapadalności przypada na średni wiek od 30 do 40 lat.

Najczęściej AIH przebiega bezobjawowo, dopóki nie wystąpi nawrót jednej z współistniejących chorób. Tylko przypadek pomoże zidentyfikować i zdiagnozować chorobę na wczesnym etapie..

W niektórych sytuacjach tego typu zapalenie wątroby rozwija się tak szybko, że lekarze biorą wszystkie jego objawy za wirusowe lub toksyczne zapalenie wątroby. Należy również zauważyć, że prawie połowa ofiar ma inne przewlekłe choroby o charakterze immunologicznym (cukrzyca, bielactwo, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, zapalenie błony maziowej, zapalenie miąższu i inne).

Etiologia tej choroby nie jest w pełni poznana, a przyczyny jej występowania są całkowicie nieznane. Chociaż zidentyfikowano pewne markery serologiczne, które charakteryzują ten szczególny typ zapalenia wątroby.

Tylko wtedy, gdy choroba przyjmuje postać przewlekłą, pojawiają się objawy charakterystyczne dla tej choroby:

  • Żółtawy odcień skóry, twardówka oczu, mocz, ślina itp.;
  • Stale podwyższona temperatura ciała;
  • Powiększona wątroba w objętościach;
  • Ból i obrzęk kończyn;
  • Kolka po prawej stronie brzucha;
  • Nadmierny przyrost masy ciała i zaburzenia trawienne.

AIG może rozwijać się w dwóch kierunkach. Przebieg drugiej opcji jest często przyczyną błędnej diagnozy. W pierwszym przypadku wszystkie objawy autoimmunologicznego zapalenia wątroby pojawiają się dokładnie w taki sam sposób, jak w ostrej wirusowej postaci choroby.

Ale po kilku miesiącach dodaje się do niego inne oznaki i markery charakteryzujące immunologiczny typ choroby..

Inna opcja obejmuje obecność żywych objawów, które nie mają nic wspólnego z niewydolnością wątroby (reumatyzm, toczeń rumieniowaty, zapalenie naczyń, posocznica itp.).

Towarzyszy mu także wysoka gorączka. Później towarzyszą im charakterystyczne objawy rozwoju marskości wątroby, która rozwijała się bezobjawowo przez długi czas..

Markery immunoseologiczne i główne typy

Ponieważ bardzo trudno zdiagnozować autoimmunologiczne zapalenie wątroby, głównymi wskaźnikami rozwoju tej choroby są specjalne markery immunoserologiczne:

  • SMA - bezjądrowe autoprzeciwciała;
  • ANA - autoprzeciwciała przeciwko mięśniom gładkim;
  • Anti-SLA - rozpuszczalne antygeny wątrobowe;
  • Anti-LP - Antygeny wątrobowe trzustki.

U ponad połowy pacjentów dwa pierwsze typy przeciwciał wykrywane są jednocześnie. Około 22% ma tylko SMA, a 14% ma ANA. Należy zauważyć, że poziomy przeciwciał mogą się znacznie wahać..

Jeśli leczenie kortykosteroidowymi lekami hormonalnymi zostało przeprowadzone przed momentem klinicznego badania krwi, wówczas oba rodzaje przeciwciał mogą całkowicie zniknąć.

Poziom mian surowicy> 1:40 jest uznawany za normalny. Podniesienie tego wskaźnika do poziomu 1:80 umożliwia postawienie pozytywnej diagnozy..

Jest jeszcze jeden ważny znak, bez którego nie można całkowicie zdiagnozować AIG - jest to hipergammaglobulemia lub podwyższony poziom komórek immunoglobulin we krwi.

W zależności od tego, które przeciwciała są obecne w surowicy pacjenta, określa się odpowiedni typ AIH:

  • 1 - istnieją przeciwciała, które niszczą włókna mięśni gładkich (SMA) i przeciwciała niejądrowe (ANA);
  • 2 - wykrywane są przeciwciała przeciwko komórkom nerek i wątroby (anty-LP);
  • 3 - określa się rozpuszczalne przeciwciała wątrobowe (anty-SLA).

Wirusowe zapalenie wątroby typu 1 jest jednym z najczęstszych rodzajów chorób wątroby w Europie i USA. Należy zauważyć, że autoimmunologiczne zapalenie wątroby u dzieci (2-14 lat) jest tylko drugiego rodzaju. W tym przypadku obserwuje się współistniejące choroby o charakterze immunologicznym i przeciwciała specyficzne dla narządu.

Każdy rodzaj autoimmunologicznego zapalenia wątroby ma swoje charakterystyczne objawy i wymaga określonej taktyki leczenia..

Metody diagnostyczne

Przed ustaleniem diagnozy jednego z rodzajów autoimmunologicznego zapalenia wątroby konieczne jest całkowite wykluczenie innych chorób wątroby charakteryzujących się podobnymi objawami. Zaletą diagnozy w tym przypadku jest to, że nie trzeba czekać sześć miesięcy na diagnozę.

Kompleksowa diagnoza autoimmunologicznego zapalenia wątroby składa się z następujących kroków:

  • Lekarz prowadzący zbiera wywiad, który obejmuje dolegliwości i styl życia pacjenta, obecność innych chorób przewlekłych, złe nawyki itp..
  • Badanie fizykalne wykonuje się przy badaniu palpacyjnym wątroby;
  • Kliniczne i biochemiczne badanie krwi jest zalecane z oznaczeniem odpowiednich markerów, a także pod kątem obecności szczepów wirusa;
  • Określa się poziom krzepliwości cięcia (koagulogram);
  • Immunologiczne badanie krwi ze szczegółową interpretacją wszystkich wskaźników jest obowiązkowe. Szczególnie ważny jest poziom immunoglobuliny.

Ponadto zaleca się badanie ultrasonograficzne wątroby i innych narządów miednicy i jamy brzusznej. Gastroenterolog dokładnie bada powierzchnię żołądka, przełyku i jelit za pomocą endoskopu od wewnątrz. Procedura pomaga zidentyfikować patologicznie zmienione tkanki przewodu żołądkowo-jelitowego.

Za pomocą tomografii komputerowej wątroba jest dokładnie badana. CT pomaga zidentyfikować charakterystyczne węzły i guzy w tkankach, a także inne obrażenia, które są trudne do wykrycia za pomocą innych metod diagnostycznych..

Biopsję wykonuje się za pomocą nakłucia. Próbki są badane pod mikroskopem, co pozwala ustalić ostateczną diagnozę AIH i wykluczyć możliwość procesu onkologicznego.

Na koniec, stosując procedurę elastografii, wątroba jest badana w celu określenia poziomu wzrostu tkanki włóknistej. Często ta procedura zastępuje biopsję tkanki wątroby..

Istnieją kryteria diagnostyczne oceny autoimmunologicznego zapalenia wątroby, które są określone przez liczbę punktów. Kryteria te reguluje międzynarodowa umowa medyczna. Każdego roku umowa jest aktualizowana zgodnie z ustaleniami poprzez trwające badania kliniczne..

Jak przebiega leczenie

Leczenie autoimmunologicznego zapalenia wątroby jest zawsze złożone i obejmuje specjalną dietę oraz zachowawcze leczenie lekami. W niektórych przypadkach nie można zrezygnować z interwencji chirurgicznej..

Dieta obejmuje dietę podobną do tabeli nr 5 - jest to zbilansowana dieta, podczas której pacjent otrzymuje wszystkie niezbędne składniki odżywcze, witaminy i minerały. Jedzenie jest koniecznie przeprowadzane w małych porcjach co najmniej 5 razy dziennie. Produkty smażone, konserwy, tłuste i wędzone są całkowicie wykluczone. Zabronione jest picie mocnej kawy i kakao.

Leczenie zachowawcze polega na przyjmowaniu leków, które pacjent musi przyjmować przez określony czas. Pacjentom z AIH przepisuje się następujące leki:

  • Hormonalne leki glukokortykoidy. Są zaprojektowane w celu powstrzymania nadmiernego tworzenia przeciwciał w surowicy krwi, w szczególności tych, które niszczą komórki wątroby..
  • Leki immunosupresyjne stosuje się w celu sztucznego hamowania właściwości ochronnych organizmu, a także hamowania wytwarzania przeciwciał.
  • UDCA (kwas ursodeoksycholowy) ma na celu ochronę komórek wątroby przed śmiercią. Jest zrobiony z ludzkiej żółci..

Skuteczność leczenia określa się poprzez poprawę obrazu klinicznego i histologicznego choroby, zniknięcie wielu objawów i zmianę parametrów biochemicznych badania krwi.

Jeśli leczenie zachowawcze nie przyniosło pozytywnych rezultatów, a stan pacjenta nadal się pogarsza, lekarz prowadzący zdecyduje o przeszczepie wątroby. Często bliski krewny pacjenta działa jako dawca części wątroby.

Problem autoimmunologicznego zapalenia wątroby jest całkowicie rozwiązywalny, szczególnie jeśli podejście do diagnozy i leczenia przeprowadzane jest profesjonalnie i terminowo. W Moskwie jest wiele klinik wyposażonych w nowoczesny sprzęt, a wykwalifikowani lekarze pomogą każdemu pacjentowi, niezależnie od rodzaju choroby i jej ciężkości.

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby jest patologią zapalną-nekrotyczną wątroby, która postępuje dość szybko i powoduje śmiertelne konsekwencje. Ten typ zapalenia wątroby różni się od innych tym, że ciało jest atakowane przez przeciwciała wytwarzane przez ludzki układ odpornościowy..

Przyczyny rozwoju choroby nie są w pełni zrozumiałe, ale wśród klinicystów istnieje teoria, że ​​inna patologia tego narządu może poprzedzać taką chorobę.

Niebezpieczeństwo choroby polega na tym, że może być całkowicie bezobjawowe, a jeśli zostaną wyrażone jakiekolwiek objawy, są niespecyficzne i mogą wskazywać na wiele innych chorób.

Podstawą środków diagnostycznych są laboratoryjne badania krwi, ale w celu potwierdzenia diagnozy wymagane będą badania instrumentalne pacjenta. Taktyka leczenia autoimmunologicznego zapalenia wątroby zależy bezpośrednio od ciężkości jego przebiegu, dlatego można stosować zarówno metody zachowawcze, jak i chirurgiczne.

Etiologia

Do tej pory patogeneza i główne źródła występowania takiej choroby nie zostały wyjaśnione. Niemniej jednak istnieje kilka teoretycznych założeń, które wskazują na możliwe przyczyny autoimmunologicznego zapalenia wątroby..

Pierwszym założeniem jest obciążona dziedziczność. Istotą tej teorii jest to, że mutujący gen zaangażowany w regulację układu odpornościowego jest przenoszony z matki na dziecko.

Druga teoria sugeruje, że rozwój podobnej choroby poprzedziły inne uszkodzenia wątroby. Na przykład:

  • wcześniejsze zapalenie wątroby typu A, B, C, D lub E spowodowane przez określone wirusy;
  • infekcja opryszczka
  • odra;
  • Wirus Epsteina-Bara.

Są to takie dolegliwości, które mogą prowadzić do zakłócenia układu odpornościowego i nieprawidłowego funkcjonowania.

Zgodnie z najnowszą teorią przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie wątroby występuje z powodu przeniesienia patologicznego genu głównego kompleksu zgodności tkankowej.

Niezależnie od tego, który proces zapoczątkował rozwój choroby, wynik będzie jeden - komórki układu odpornościowego wytwarzane w ciele przyjmą wątrobę jako obcy lub patologiczny obiekt wymagający zniszczenia. Ciało zaczyna wytwarzać przeciwciała przeciwko własnemu narządowi, co prowadzi do zniszczenia jego komórek. Zniszczone komórki są zastępowane tkanką łączną, na tle której zaatakowany narząd przestaje w pełni wykonywać swoje funkcje. Podobny proces prowadzi do rozwoju niebezpiecznych warunków, które mogą spowodować śmierć człowieka. Leczenie autoimmunologicznego zapalenia wątroby jedynie spowalnia niszczenie wątroby, ale nie można go całkowicie zatrzymać.

Patologia występuje u 20% wszystkich osób z zapaleniem wątroby iu 2% u dzieci. Charakterystyczną cechą jest to, że przedstawiciele kobiet cierpią na taką chorobę znacznie częściej niż mężczyźni.

Istnieją dwa szczyty zachorowań - pierwszy przypada na kategorię wiekową do trzydziestu lat, a drugi po pięćdziesięciu latach.

Klasyfikacja

Zwyczajowo dzieli się kilka odmian przewlekłego autoimmunologicznego zapalenia wątroby, które będą się różnić w zależności od przeciwciał. Tak więc dolegliwość dzieli się na:

  • AIH pierwszego typu - charakteryzuje się obecnością przeciwciał przeciwko aktynie i włókien, które tworzą gładkie mięśnie wątroby. Ta odmiana jest często diagnozowana w wieku od dziesięciu do dwudziestu lat, a także u osób w wieku powyżej pięćdziesięciu lat. Przy odpowiedniej terapii można osiągnąć stabilną remisję, a przy braku leczenia powikłania pojawiają się w ciągu trzech lat;
  • AIG drugiego typu - ma przeciwciała przeciwko mikrosomom komórek narządów, takich jak wątroba lub nerki. Ten typ choroby jest charakterystyczny dla dzieci w wieku od dwóch do czternastu lat. Przebieg tego zapalenia wątroby charakteryzuje się częstymi nawrotami podczas terapii, ponieważ jest on oporny na leki;
  • AIG trzeciego typu - charakteryzujący się obecnością przeciwciał przeciwko rozpuszczalnemu antygenowi wątrobowemu.

Symptomatologia

U co czwartego pacjenta z podobną diagnozą dolegliwość przebiega bezobjawowo, dlatego diagnozuje się ją całkowicie przypadkowo, podczas badań laboratoryjnych i instrumentalnych dotyczących zupełnie innej choroby lub w celach profilaktycznych. Jednak w zdecydowanej większości przypadków wykrycie dolegliwości występuje na etapie rozwoju powikłań, gdy dobro osoby znacznie się pogarsza.

Czasami patologia ma nagły i ostry początek z ciężkim przebiegiem aż do rozwoju piorunującego zapalenia wątroby, które w ciągu kilku godzin prowadzi do encefalopatii wątrobowej.

Wraz ze stopniowym rozwojem choroby obserwuje się następujące objawy autoimmunologicznego zapalenia wątroby:

  • zmęczenie, które prowadzi do zmniejszenia wydajności;
  • znaczny wzrost temperatury ciała;
  • zażółcenie skóry i błon śluzowych;
  • hepatosplenomegalia - charakteryzująca się jednoczesnym wzrostem objętości wątroby i śledziony. Ale często zmienia się śledziona;
  • ból i dyskomfort w jamie brzusznej, szczególnie w okolicy pod prawymi żebrami;
  • obrzęk i upośledzona ruchliwość dużych stawów;
  • powiększone węzły chłonne;
  • pojawienie się na skórze dużej ilości trądziku;
  • nadmierny wzrost włosów;
  • nieregularne miesiączki - miesiączka może być nieobecna przez kilka miesięcy, aż zniknie całkowicie;
  • wzrost objętości gruczołów sutkowych u mężczyzn.

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby u dzieci jest bardziej agresywnymi i wyraźniejszymi objawami niż u dorosłych.

W ciężkich przypadkach można wyrazić:

  • dłonie wątrobowe;
  • pajączki na skórze;
  • ból w sercu;
  • spadek ciśnienia krwi;
  • wzrost tętna.

Ponadto zwyczajowo oddziela się dwa rodzaje początku i przebiegu takiej dolegliwości:

  • po pierwsze, objawy choroby odpowiadają objawom klinicznym wirusowego zapalenia wątroby. W ciągu jednego do sześciu miesięcy zaczynają pojawiać się objawy choroby podstawowej;
  • po drugie - objawy pozawątrobowe są pierwszymi objawami wskazującymi na uszkodzenie wątroby i innych narządów.

Na tle przewlekłego autoimmunologicznego zapalenia wątroby może rozwinąć się wiele innych patologii, których objawy uzupełnią powyższe objawy kliniczne. Wśród tych chorób warto wyróżnić:

  • bielactwo i niedokrwistość;
  • zapalenie skóry i zapalenie dziąseł;
  • niespecyficzne wrzodziejące zapalenie jelita grubego;
  • Choroba Gravesa;
  • zapalenie osierdzia i zapalenie mięśnia sercowego;
  • zapalenie opłucnej i tęczówki;
  • Zespoły Cushinga i Sjogrena;
  • pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych;
  • toczeń rumieniowaty układowy;
  • reumatoidalne zapalenie stawów i inne.

Diagnostyka

Co to jest „autoimmunologiczne zapalenie wątroby” może powiedzieć immunologowi i gastroenterologowi, to z tymi specjalistami należy się skontaktować, gdy pojawią się objawy choroby.

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby jest diagnozowane, gdy inne patologie wątroby zostały całkowicie wykluczone. Wynika z tego, że diagnoza będzie kompleksowa.

Przede wszystkim klinicysta musi:

  • przesłuchać pacjenta - aby uzyskać pełny obraz przebiegu choroby i ustalić nasilenie objawów autoimmunologicznego zapalenia wątroby;
  • wyjaśnienie historii choroby i życia pacjenta - w celu znalezienia możliwego czynnika prowokującego rozwój choroby, w szczególności dziedzicznych predyspozycji;
  • przeprowadzić dokładne badanie fizykalne, którego celem jest rozpoznanie bólu i powiększenia wątroby poprzez uderzenie i dotykanie brzucha. Ponadto klinicysta bada stan skóry i błon śluzowych, a także mierzy temperaturę ciała pacjenta.

Badanie laboratoryjne obejmuje:

  • ogólne badanie krwi - pokaże możliwą obecność niedokrwistości i wzrost liczby białych krwinek;
  • biochemia krwi - w celu kontrolowania funkcjonowania dotkniętego narządu;
  • markery autoimmunologicznego zapalenia wątroby - spadek wskaźnika protrombiny, wzrost transpeptydazy gamma-glutamylowej, spadek poziomu białka w osoczu krwi;
  • ocena procesu krzepnięcia krwi;
  • immunologiczne badania krwi;
  • badania krwi w kierunku wirusów zapalenia wątroby;
  • ogólna analiza kliniczna moczu;
  • coprogram - badanie kału pod mikroskopem w celu wykrycia cząstek robaków lub prostych mikroorganizmów.

Instrumentalną diagnozę autoimmunologicznego zapalenia wątroby przeprowadza się przy użyciu:

  • USG i CT narządów jamy brzusznej - w celu oceny stanu wątroby, śledziony i innych narządów wewnętrznych;
  • elastografia - procedura badania tkanki wątroby w celu określenia stopnia zwłóknienia;
  • biopsja wątroby - pozwala ostatecznie ustalić diagnozę i wykluczyć proces onkologiczny.

Leczenie

Aby ułatwić przebieg choroby, stosuje się kilka metod:

  • przyjmowanie leków;
  • przestrzeganie diety;
  • interwencja chirurgiczna.

Leczenie farmakologiczne autoimmunologicznego zapalenia wątroby polega na zastosowaniu:

  • glukokortykoidy - mające na celu tłumienie powstawania przeciwciał. Zaleca się przyjmowanie takich leków kobietom, które w przyszłości chcą zajść w ciążę, pacjentom z guzami, osobom z wyraźnym spadkiem liczby prawidłowych komórek krwi;
  • leki immunosupresyjne - do sztucznego tłumienia odporności. Połączone stosowanie dwóch powyższych grup leków jest szczególnie zalecane kobietom w okresie pomenopauzalnym, pacjentom z wahaniami ciśnienia krwi lub cukrzycą, trądzikiem, osteoporozą i otyłością.

Terapia dietetyczna polega na odrzuceniu:

  • tłuste i pikantne potrawy;
  • konserwy i wędliny;
  • rośliny strączkowe i orzechy;
  • miód i owoce cytrusowe;
  • czekolada i lody;
  • pełne mleko i jajka;
  • kakao, mocna czarna herbata i kawa.

Dozwolone jest wzbogacenie diety:

  • chude mięso i ryby;
  • warzywa i owoce w dowolnej formie;
  • produkty mleczne o niskiej zawartości tłuszczu;
  • płatki;
  • napoje owocowe i kompoty;
  • herbaty i wywary ziołowe.

Podstawą jest tabela dietetyczna numer pięć, co oznacza częste i częściowe jedzenie, przygotowywanie potraw w najdelikatniejszy sposób i bogaty reżim picia.

Na skuteczność leczenia zachowawczego wskazuje kilka czynników:

  • zmniejszenie manifestacji lub całkowite zniknięcie objawów autoimmunologicznego zapalenia wątroby;
  • poprawa wskaźników laboratoryjnych;
  • normalizacja obrazu histologicznego.

Takie leczenie może trwać od sześciu miesięcy do końca życia..

Jeśli powyższe metody są nieskuteczne, uciekają się do interwencji chirurgicznej, a mianowicie przeszczepienia narządu dawcy.

Powikłania

Bezobjawowy przebieg i przedwczesne rozpoznanie autoimmunologicznego zapalenia wątroby zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia następujących powikłań:

  • marskość wątroby;
  • encefalopatia wątrobowa;
  • ostra niewydolność wątroby;
  • krwawienie z przewodu pokarmowego;
  • śpiączka wątrobowa.

Zapobieganie i rokowanie

Ponieważ przyczyny pojawienia się takiej dolegliwości u osoby dorosłej i dziecka pozostają niejasne, środki zapobiegawcze obejmują ogólne zalecenia:

  • całkowita odmowa picia alkoholu i palenia papierosów;
  • utrzymanie aktywnego stylu życia;
  • ograniczenie stresu emocjonalnego i fizycznego;
  • prawidłowe i zrównoważone odżywianie;
  • terminowe leczenie chorób zapalnych;
  • coroczne rutynowe badania.

Prognozy dotyczące autoimmunologicznego zapalenia wątroby zależą bezpośrednio od terminowego i odpowiedniego leczenia. Przy całkowitym braku terapii pięcioletnie przeżycie i rozwój powikłań obserwuje się u co drugiego pacjenta.

Przy sumiennym przestrzeganiu zaleceń lekarskich większość pacjentów ma stabilną remisję, a dwudziestoletnie przeżycie osiąga 80%.

Po przeszczepieniu narządu dawcy korzystne rokowanie obserwuje się u 90% pacjentów.

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby jest przewlekłym zapaleniem wątroby spowodowanym niewłaściwym funkcjonowaniem układu odpornościowego, który pobiera tkankę wątroby na obce i zaczyna wytwarzać do nich przeciwciała. Jest to dość rzadka choroba: obecnie w całej Rosji jest około 20 tysięcy pacjentów 1. Kobiety chorują 12 razy częściej niż mężczyźni 2. Choroba może wystąpić w każdym wieku, ale generalnie istnieją dwa związane z wiekiem najwyższe wskaźniki zachorowalności: 15–24 i 45–55 lat.

Klasyfikacja autoimmunologicznego zapalenia wątroby

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby klasyfikuje się na podstawie rodzaju autoprzeciwciał (przeciwciał przeciwko własnym tkankom) krążących we krwi:

  • Piszę. Przeciwciała przeciwjądrowe (skierowane przeciwko białkom jąder komórkowych) i / lub przeciwciała przeciwko białkom komórek mięśni gładkich znajdują się we krwi. Bez leczenia autoimmunologiczne zapalenie wątroby tego typu w prawie połowie przypadków prowadzi do marskości wątroby w ciągu trzech lat. Z drugiej strony reaguje bardzo szybko na leczenie i u około jednej piątej pacjentów remisja utrzymuje się nawet po odstawieniu leku.
  • Typ II. Przeciwciała przeciwko mikrosomom (fragmentom błon struktur wewnątrzkomórkowych) wątroby i nerek krążą we krwi. Jest to stosunkowo rzadki typ autoimmunologicznego zapalenia wątroby, który występuje u nie więcej niż 15% pacjentów. Prowadzi to do marskości wątroby średnio dwa razy szybciej niż typ I, opornej na leki immunosupresyjne.
  • Typ III. Przeciwciała przeciwko rozpuszczalnemu antygenowi wątroby (białko zawarte w komórkach wątroby) krążą we krwi. Przebieg kliniczny tego typu nie został odpowiednio zbadany i wielu naukowców uważa go za typ autoimmunologicznego zapalenia wątroby typu I..

Przyczyny autoimmunologicznego zapalenia wątroby

Dokładne przyczyny choroby nie zostały jeszcze ustalone. Lekarze omawiają kilka czynników ryzyka:

  • Genetyczne predyspozycje. U osób z pewnymi cechami genów kodujących białka, które hamują odpowiedzi immunologiczne (kompleks zgodności HLA homozygotyczny dla allelu DR3), prawdopodobieństwo autoimmunologicznego zapalenia wątroby wzrasta o około 15%, a sama choroba jest bardziej agresywna. Fakt, że autoimmunologiczne zapalenie wątroby jest często łączone z innymi patologiami autoimmunologicznymi: cukrzycą, wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, kłębuszkowym zapaleniem nerek, autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy również wskazuje na początkowe predyspozycje do niewystarczającej odpowiedzi immunologicznej..
  • Infekcje wirusowe. Wirusy opryszczki zwykłej, wirus cytomegalii i wirus odry mogą aktywować niewystarczającą odpowiedź immunologiczną.
  • Wpływ aktywnych metabolitów niektórych leków (metylodopa, diklofenak itp.).

Uważa się, że wystąpienie autoimmunologicznego zapalenia wątroby wymaga kombinacji predyspozycji genetycznych i czynników zewnętrznych. Pod wpływem tej kombinacji zmniejsza się liczba supresorów T: limfocyty hamujące odpowiedź immunologiczną, która wyzwala procesy autoimmunologiczne. Przeciwciała niszczą tkanki, co wspiera ciągłe stany zapalne, pod wpływem których nieleczona włóknista (bliznowata) degeneracja wątroby rozwija się stosunkowo szybko..

Objawy autoimmunologicznego zapalenia wątroby

Przez długi czas choroba rozwija się bezobjawowo. Pierwsze objawy mogą przekształcić się w dwa zasadniczo różne kompleksy objawów.

  1. Nagły początek, który naśladuje ostre zapalenie wątroby: silne osłabienie, utrata apetytu, żółtaczka, ból w prawym podżebrzu, ciemny mocz, podwyższony poziom bilirubiny i transaminaz we krwi;
  2. Stopniowy rozwój objawów pozawątrobowych bez objawów uszkodzenia wątroby: ból stawów (bóle stawów), powiększenie węzłów chłonnych, brak miesiączki u kobiet, ginekomastia u mężczyzn, sucha skóra i błony śluzowe (zespół Sjogrena), zapalenie opłucnej i zapalenie osierdzia. Często u tych pacjentów błędnie zdiagnozowano toczeń rumieniowaty układowy, reumatyzm, posocznicę.

Choroba rozwija się jako seria zaostrzeń i remisji. Pacjent skarży się na ciągły ból i ciężkość w prawym podżebrzu. Wątroba rośnie i staje się bulwiasta (podczas dotykania). Śledziona wzrasta. Poziom enzymów wątrobowych (ALT, AST, LDH) we krwi wzrasta. Z powodu żółtaczki pacjent skarży się na swędzenie skóry. Naruszenie funkcji detoksykacji wątroby prowadzi do osłabienia, stałej senności. Z powodu zaburzonej syntezy białek układu krzepnięcia krwi stale pojawiają się siniaki, krwotoki podskórne, możliwe jest krwawienie.

W miarę rozwoju zmian zwłóknieniowych w wątrobie pojawiają się objawy marskości: teleangiektazje (pajączki), rozszerzone żyły na brzuchu, zaczerwienienie dłoni, „język lakieru”, wodobrzusze.

Diagnoza autoimmunologicznego zapalenia wątroby

Zgodnie z historią medyczną (badanie pacjenta) możliwe czynniki ryzyka wirusowego lub toksycznego zapalenia wątroby są odrzucane: typowy pacjent z autoimmunologicznym zapaleniem wątroby nie toleruje transfuzji krwi, nie nadużywa narkotyków ani alkoholu, nie przyjmuje leków o właściwościach hepatotoksycznych. Wirusy zapalenia wątroby typu B i C są również badane w celu wykluczenia tej przyczyny zapalenia tkanki wątroby..

Diagnozę zwykle przeprowadza się na podstawie charakterystycznych zmian we krwi:

  • w analizie biochemicznej - wysoki poziom białka, podwyższony poziom AST, ALT, fosfatazy alkalicznej, LDH;
  • poziom immunoglobuliny G (IgG) jest półtora lub więcej razy wyższy niż normalnie;
  • podczas analizy pod kątem określonych markerów autoimmunologicznego zapalenia wątroby wykrywane są przeciwciała przeciwjądrowe (ANA) lub przeciwciała przeciwko mikrosomom wątroby i nerek (anty-LKM-1) lub przeciwciała przeciwko rozpuszczalnemu antygenowi wątrobowemu (anty-LKM-1).

Ponadto diagnoza autoimmunologicznego zapalenia wątroby musi zostać potwierdzona histologicznie: w tym celu cząstki tkanki wątroby są pobierane za pomocą specjalnej igły pod kontrolą USG i badane pod mikroskopem. To pozwala zobaczyć charakterystyczne zmiany w strukturach komórkowych..

Instrumentalne metody obrazowania wątroby (ultradźwięki, CT, MRI) są stosowane jako dodatkowe w celu wykluczenia ewentualnych nowotworów złośliwych.

Leczenie autoimmunologicznego zapalenia wątroby

Aby zmniejszyć aktywność procesu zapalnego, musisz zmniejszyć reakcję autoimmunologiczną. Z tego powodu autoimmunologiczne zapalenie wątroby jest leczone lekami tłumiącymi odporność: glukokortykosteroidami (prednizon, budezonid) i cytostatykami (azatiopryna, 6-merkaptopuryna). Najczęściej stosowana kombinacja prednizonu i azatiopryny.

Ponieważ autoimmunologiczne zapalenie jest przewlekłe, leki, które go hamują, są przyjmowane przez długi czas, a czasem na całe życie. Rozpocznij od stosunkowo dużych dawek i stopniowo je zmniejszaj. Pierwszy cykl leczenia trwa co najmniej dwa lata, po czym wykonuje się kontrolną biopsję wątroby. Jeśli nie ma zmian zapalnych w tkankach, leczenie zostaje przerwane.

Jako leczenie podtrzymujące zalecane są hepatoprotektory oparte na kwasie ursodeoksycholowym (Ursosan), kompleksy witaminowe.

Wraz z rozwojem marskości wątroby możliwy jest przeszczep wątroby.

Prognozowanie i zapobieganie autoimmunologicznemu zapaleniu wątroby

Nieleczone dziesięcioletnie przeżycie nie przekracza 5%, podczas gdy przy stosowaniu leków immunosupresyjnych pacjent z prawdopodobieństwem 80% może żyć 20 lat lub dłużej.

Zapobieganie autoimmunologicznemu zapaleniu wątroby nie istnieje.

[1] Wytyczne kliniczne dotyczące diagnozowania i leczenia autoimmunologicznego zapalenia wątroby. Rosyjskie Towarzystwo Gastroenterologiczne. M. 2013.

[2] V.V. Skvortsov, A.N. Gorbach. Autoimmunologiczne zapalenie wątroby: diagnoza i leczenie. Skuteczna farmakoterapia, 2018.

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby

Co to jest autoimmunologiczne zapalenie wątroby?

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby jest chorobą charakteryzującą się przewlekłym stanem zapalnym wątroby, który jest wspierany przez proces autoimmunologiczny, ale którego przyczyna jest nadal nieznana..

Często dotyczy to osób, które już mają współistniejącą chorobę autoimmunologiczną, takich jak:

Głównymi objawami są objawy typowe dla przewlekłego zapalenia wątroby, chociaż w 30% przypadków patologia może przebiegać bezobjawowo (tj. Bez objawów klinicznych i / lub objawów):

Na dłuższą metę, jeśli skuteczne leczenie nie zostanie zorganizowane szybko, rozwinie się marskość wątroby z obrazem niewydolności wątroby.

Rozpoznanie opiera się na historii medycznej i badaniu fizykalnym z wykorzystaniem testów laboratoryjnych i badań obrazowych (ultradźwięki, tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny); 30% pacjentów ma obraz marskości wątroby w momencie diagnozy.

Leczenie autoimmunologicznego zapalenia wątroby polega na stosowaniu kortykosteroidów i leków immunosupresyjnych, takich jak kortyzon i azatiopryna, z czasem leczenia do 2 lat. W 80% przypadków następuje całkowite wyleczenie i tylko w rzadkich przypadkach konieczna jest przeszczep wątroby: rokowanie staje się negatywne w postaci typu II, która dotyka głównie dzieci, w formach, które nie są podatne na leczenie i w końcowych stadiach marskości wątroby, z obrazem przewlekłej niewydolności wątroby.

Powody

Młode kobiety o stosunku około 3: 1 do mężczyzn najbardziej cierpią na to zapalenie wątroby. Czasami występuje nawet w dzieciństwie lub u osób starszych po 65 latach..

Zasadniczo autoimmunologiczne zapalenie wątroby występuje u 1 na 1000 osób, bez różnic etnicznych lub geograficznych..

Naukowcy odkryli istnienie predyspozycji genetycznych charakteryzujących się powiązaniem HLA-DR3 i HLA-DR4; jednak pojedynczy składnik genetyczny nie wystarczy, aby uzasadnić początek stanu zapalnego, który jest wywoływany przez autoimmunologiczny atak przeciwciał przeciwko komórkom wątroby spowodowany przez jeden lub więcej czynników zewnętrznych, takich jak:

  • poprzednie infekcje:
    • odra;
    • Wirusowe zapalenie wątroby;
    • wirus cytomegalii (zakażenie wirusem cytomegalii);
    • Wirus Epsteina - Barr (czynnik etiologiczny mononukleozy);
  • leki (np. atorwastatyna, minocyklina, trazodon).

Mechanizmem leżącym u podstaw tego ataku autoimmunologicznego jest tak zwana „mimikra molekularna”: niektóre antygeny wirusowe lub farmakologiczne są podobne do normalnych hepatocytów; przeciwciała wytwarzane przeciwko tym antygenom rozpoznają komórki wątroby jako obce komórki i atakują je, powodując proces zapalny prowadzący do zapalenia wątroby.

W medycynie istnieją dwie opcje autoimmunologicznego zapalenia wątroby:

  • autoimmunologiczne zapalenie wątroby typu I: stanowi 75% całkowitej liczby przypadków. Charakteryzuje się obecnością przeciwciał przeciw ANA (przeciw jądru) i SMA (przeciw mięśniom gładkim). Może rozpocząć się w każdym wieku, zwłaszcza w młodym wieku od 30 lat. Całkiem dobrze uleczalny, prawie zawsze całkowicie leczony;
  • autoimmunologiczne zapalenie wątroby typu II: stanowi 25% przypadków z przeciwciałami przeciwko KLM (antymikrosomom wątrobowym i nerkowym) i antycytosolowi. Ta postać występuje głównie u dzieci z cięższym obrazem klinicznym, piorunującym początkiem i dość szybką ewolucją marskości wątroby. Słabo reaguje na leczenie, przebiega z różnymi nawrotami i wymaga długotrwałej terapii, która trwa przez wiele lat, aż do konieczności przeszczepu wątroby.

Czynniki ryzyka

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby jest często związane z innymi chorobami autoimmunologicznymi, w tym:

Objawy

Obraz kliniczny jest podobny do przewlekłego zapalenia wątroby:

Z czasem, przy braku diagnozy i względnego leczenia, mogą pojawić się:

  • utrata apetytu z postępującą utratą masy ciała;
  • brak miesiączki u kobiet (brak cyklu miesiączkowego przez kilka miesięcy);
  • inne typowe objawy jawnej marskości wątroby.

Marskość wątroby jest chorobą wątroby, w której dochodzi do zniszczenia hepatocytów i tworzenia włóknistej tkanki bliznowatej, która zastępuje zdrowy miąższ wątroby. Następnie pojawia się postępujący obraz niewydolności wątroby z dość poważnymi objawami, takimi jak:

  • żółtaczka (żółtawe zabarwienie skóry, błon śluzowych i oczu);
  • wodobrzusze (wysięk płynu w jamie brzusznej ze znacznym wzdęciem);
  • zmiana wskaźników czynności wątroby (np. transaminaz);
  • encefalopatia wątrobowa (forma choroby mózgu z objawami neurologicznymi, takimi jak:
    • zamieszanie psychiczne;
    • zmiana świadomości i zachowania;
    • śpiączka;)
  • krwioplucie z powodu pęknięcia żylaków przełyku (wydzielina krwi z jamy ustnej),
  • nadciśnienie wrotne (podwyższone ciśnienie krwi w żyle wrotnej, po marskości wątroby).

Należy pamiętać, że do 30% przypadków autoimmunologicznego zapalenia wątroby nie wykazuje żadnych uderzających objawów, które pogarszają rokowanie, ponieważ rozpoznano go późno, z marskością wątroby i mniejszą odpowiedzią na leczenie.

Diagnostyka

Ścieżka diagnostyczna rozpoczyna się od wywiadu: lekarz zwraca się do pacjenta z prośbą o udzielenie informacji o pojawieniu się pierwszych objawów, ich naturze i obecności wszelkich powiązanych patologii.

Badanie fizykalne ujawnia typowe objawy i oznaki zapalenia wątroby.

Badania laboratoryjne w większości przypadków pozwalają postawić wiarygodną diagnozę, z wyłączeniem innych przyczyn zapalenia wątroby. U chorych chorych występują głównie następujące objawy wskazujące na ten typ zapalenia wątroby:

  • wysokie poziomy transaminaz;
  • wzrost γ-globulin, ze szkodą dla IgG;
  • obecność określonych autoprzeciwciał, ANA, anty-SMA, anty-LKM, anty-LC1,...

Jednak 10% pacjentów nie ma dodatnich przeciwciał..

Badania wizualne (ultradźwięki wątroby, tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny) są przydatne do oceny ciężkości uszkodzenia wątroby i do wyeliminowania innych chorób wątroby, które mają ten sam obraz kliniczny..

W przypadku wątpliwości diagnostycznych przed rozpoczęciem leczenia może być konieczne przeprowadzenie biopsji wątroby, badania inwazyjnego, które jednak pozwala zdiagnozować chorobę z histologicznego punktu widzenia i ocenić stopień uszkodzenia wątroby (z opisem stadium marskości wątroby).

Leczenie autoimmunologicznego zapalenia wątroby

Leczenie tej postaci zapalenia wątroby ma na celu wyłączenie autoimmunologicznego procesu zapalnego, zapobieganie postępowi uszkodzenia i marskości wątroby.

Terapia farmakologiczna polega na zastosowaniu:

  • Kortykosteroidy: zmniejszają proces zapalny i aktywność układu odpornościowego. Stosuje się kortyzon i jego najsilniejsze syntetyczne pochodne: prednizon, metyloprednizolon i betametazon..
  • Leki immunosupresyjne: bardzo skutecznie blokują produkcję autoprzeciwciał, co prowadzi do tymczasowej immunosupresji. Spośród leków immunosupresyjnych stosuje się głównie azatioprynę..

W zależności od nasilenia obrazu klinicznego leczenie może trwać nawet dłużej niż 2 lata, szczególnie w przypadku postaci typu II.

Przeszczep wątroby jest wskazany u pacjentów, którzy nie reagują lekami na autoimmunologiczne zapalenie wątroby i mają wiarygodny obraz marskości wątroby. Jednak w 40% przypadków choroba powraca z nawrotem nawet po przeszczepie wątroby.

Powikłania

Jeśli nie leczy się autoimmunologicznego zapalenia wątroby, patologia cofnie się, powodując następujące powikłania:

  • marskość wątroby (poważny stan patologiczny, w którym umiera tkanka wątroby);
  • niewydolność wątroby (zespół kliniczny, który rozwija się z zaburzeniami czynności wątroby);
  • rak wątroby;
  • nadciśnienie wrotne (podwyższone ciśnienie krwi w żyle wrotnej);
  • niedokrwistość hemolityczna (choroba, w której skraca się oczekiwana długość życia czerwonych krwinek);
  • wrzodziejące zapalenie jelita grubego (zapalenie jelita grubego);
  • zapalenie mięśnia sercowego (zapalenie mięśnia sercowego);
  • reumatoidalne zapalenie stawów (choroba, która prowadzi do zginania stawów);
  • skórne zapalenie naczyń (zapalenie małych tętnic skóry).

Prognoza

Prognozy dotyczące autoimmunologicznego zapalenia wątroby zależą od terminowości i adekwatności terapii. W przypadku braku terapii rokowanie nie jest najkorzystniejsze - śmiertelność w ciągu 5 lat sięga 50%. Przy odpowiedniej nowoczesnej terapii liczba ta spada do 20%.

Zapobieganie

Niestety, autoimmunologicznemu zapaleniu wątroby nie można zapobiec. W przypadku tego typu zapalenia wątroby możliwe jest tylko wtórne zapobieganie, polegające na regularnych wizytach u gastroenterologa i ciągłym monitorowaniu poziomu przeciwciał, immunoglobulin i aktywności enzymów wątrobowych.

Pacjentom z tą chorobą zaleca się przestrzeganie schematu oszczędzania i diety, ograniczanie stresu fizycznego i emocjonalnego, odmawianie szczepień zapobiegawczych, ograniczanie stosowania różnych leków nie przepisanych przez lekarza.