Anatomia i fizjologia wątroby

Wątroba (hepar) jest dużym narządem, jej waga wynosi około 1,5 kg (ryc. 62). Wątroba znajduje się w górnej jamie brzusznej - w prawej i częściowo w lewym podżebrzu. W wątrobie rozróżnia się górną wypukłą i dolną wklęsłą powierzchnię, tylną rozwarty i przednią ostrą krawędź. Z górną powierzchnią wątroba przylega do przepony, dolna skierowana jest do żołądka i dwunastnicy. Od przepony do wątroby przechodzi fałd otrzewnej - więzadło półksiężyca; dzieli wątrobę z góry na dwa płaty: większy prawy i mniejszy lewy. Na dolnej powierzchni wątroby znajdują się dwa podłużne (prawe i lewe) i jeden poprzeczny rowek. Dzielą wątrobę od dołu na cztery płaty: prawy i lewy, kwadratowy i ogon. W prawym podłużnym rowku wątroby znajduje się woreczek żółciowy i żyła główna dolna, po lewej - okrągłe więzadło wątroby. Poprzeczny rowek nazywa się portalem wątroby; przechodzą przez nią nerwy, tętnica wątrobowa, żyła wrotna, naczynia limfatyczne i przewód żółciowy wątroby.

Figa. 62. Wątroba z pęcherzykiem żółciowym, dwunastnicą i trzustką. 1 - więzadło półksiężyca; 2 - lewy płat wątroby; 3 - prawy płat; 4 - ułamek kwadratowy; 5 - prawy podłużny rowek; 6 - lewy podłużny rowek; 7 - pęcherzyk żółciowy; 8 - przewód pęcherzyka żółciowego; 9 - wątrobowy przewód żółciowy; 10 - wspólny przewód żółciowy; 11 - trzustka; 12 - głowa trzustki; 13 - ogon trzustki; 14 - przewód trzustkowy; 15 - górna pozioma część dwunastnicy; 16 - część opadająca; 17 - dolna część pozioma; 18 - przejście dwunastnicy do chudy; 19 - jelito czcze

Wątroba jest pokryta otrzewną ze wszystkich stron, z wyjątkiem tylnej krawędzi, z którą jest połączona z przeponą. Przednia krawędź wątroby przylega do przedniej ściany brzucha i jest pokryta żebrami. W przypadku niektórych chorób wątroba jest powiększona. W takich przypadkach wystaje spod żeber i może być dotykane (wątroba jest „dotykana”).

Wątroba składa się z wielu zrazików, a zraziki są zbudowane z komórek gruczołowych. Pomiędzy zrazikami wątroby znajdują się warstwy tkanki łącznej, w których przechodzą nerwy, małe przewody żółciowe, krew i naczynia limfatyczne (ryc. 63). Międzyzębowe naczynia krwionośne to gałęzie tętnicy wątrobowej i żyły wrotnej. W zrazikach tworzą one bogatą sieć naczyń włosowatych, które wpływają do żyły centralnej znajdującej się w środku zrazika. W przeciwieństwie do innych narządów, nie tylko krew tętnicza przepływa przez tętnicę wątrobową, ale także krew żylna przez żyłę wrotną. Ta i inna krew w segmentach wątroby przechodzi przez układ naczyń włosowatych krwi i gromadzi się w żyłach centralnych. Żyły centralne łączą się ze sobą i tworzą od 2 do 3 żył wątrobowych, które opuszczają wątrobę i wpływają do żyły głównej dolnej. Osobliwość dopływu krwi do wątroby jest związana z jej funkcjami (patrz poniżej).

Figa. 63. Płat z wątroby (schemat). 1 - międzyzębowe naczynia krwionośne i drogi żółciowe; 2 - żyła wrotna; 3 - tętnica wątrobowa; 4 - wspólny przewód żółciowy; 5 - żyły centralne sąsiednich płatów; 6 - żyły wątrobowe; 7 - gorsza żyła główna

Krew żylna przepływa przez żyłę wrotną z niesparowanych narządów jamy brzusznej: żołądka, trzustki, śledziony, małej i dużej części okrężnicy.

W zrazikach wątroby między komórkami wątroby występują wąskie szczeliny - przewody żółciowe. Komórki wątroby wydzielają swój sekret - żółć - w tych ruchach. Stąd wchodzi do dróg żółciowych. Przewody żółciowe łączą się ze sobą i tworzą jeden przewód wątrobowy, który opuszcza wątrobę przez bramę

Znaczenie wątroby Wątroba odgrywa bardzo ważną rolę w życiu organizmu. Wytwarza żółć, która bierze udział w procesie trawienia (znaczenie żółci zostanie omówione szczegółowo poniżej). Oprócz wydzielania żółci wątroba pełni wiele innych funkcji. Wśród nich jest: udział w metabolizmie węglowodanów, a także w metabolizmie tłuszczów i białek; funkcja ochronna (bariera).

Udział wątroby w metabolizmie węglowodanów polega na tym, że glikogen powstaje i osadza się w nim. Składniki odżywcze wchłaniane do krwi z jelita cienkiego przedostają się do wątroby przez żyłę wrotną. Tutaj glukoza, która dostaje się do krwi, jest przekształcana w cukier zwierzęcy - glikogen. Odkłada się w komórkach wątroby (a także w mięśniach) jako zapasowy materiał odżywczy. Tylko część glukozy znajduje się we krwi i jest stopniowo konsumowana przez narządy. W tym samym czasie glikogen wątroby rozkłada się na glukozę, która dostaje się do krwioobiegu. Zatem poziom glukozy we krwi nie zmienia się.

Udział wątroby w metabolizmie tłuszczów polega na tym, że przy braku tłuszczu w żywności część węglowodanów w wątrobie zamienia się w tłuszcze.

O wartości wątroby w metabolizmie białek decyduje fakt, że powstaje w niej mocznik z produktów rozpadu białek (amoniak), który jest częścią moczu. Ponadto w wątrobie najwyraźniej nadmiar białka może przekształcić się w węglowodany..

Jedną z ważnych funkcji wątroby jest synteza białek osocza (albumina, fibrynogen) i protrombiny (patrz rozdział X).

Ochronną funkcją wątroby jest to, że niektóre toksyczne substancje są neutralizowane w wątrobie. W szczególności wraz z przepływem krwi przez żyłę wrotną do wątroby z okrężnicy wchodzą toksyczne substancje (indol, skatol itp.) Powstające podczas rozpadu białek. W wątrobie substancje te przekształcają się w nietoksyczne związki, które są następnie wydalane z moczem.

Wątroba: podstawy anatomii i fizjologii

Wątroba jest największym niesparowanym narządem i największym gruczołem trawiennym w ludzkim ciele. Znajduje się w prawym podżebrzu. Waga wątroby zdrowej osoby wynosi około 1400-1800 gramów.

Wątroba ma dwa płaty - prawy i lewy. Prawy płat obejmuje również płaty kwadratowy i ogoniasty. Na zewnątrz wątroba jest zamknięta w kapsułce, z której rozciągają się śródlądowe warstwy tkanki łącznej (przegrody), dzieląc ją na zraziki. Plasterki wątroby to jednostki strukturalne i funkcjonalne, których łączna liczba wynosi około 500 tysięcy.

Zraz wątrobowy ma pryzmatyczny kształt. Tworzą go wiązki wątrobowe, które promieniowo zbiegają się od obrzeża do środka. Każda wiązka jest utworzona przez dwa rzędy hepatocytów - komórki wątroby. Wewnątrz każdej pary rzędów hepatocytów znajdują się przewody żółciowe - początkowe odcinki dróg żółciowych. Pomiędzy wiązkami znajdują się naczynia krwionośne (sinusoidy), które wpływają do żyły centralnej znajdującej się w środku zrazika. Między płatami mijamy międzyzębowy przewód żółciowy, tętnicę i żyłę (triada wątrobowa).

Żółć w zraziku wątrobowym przemieszcza się od środka do obwodu: wzdłuż przewodów żółciowych - do międzyzębowego przewodu żółciowego. Międzyzębowe przewody żółciowe łączą się, tworząc prawy i lewy przewód wątrobowy. Łączą się ze wspólnym przewodem wątrobowym, przez który wydalana jest żółć..

Krew tętnicza, która zawiera tlen i składniki odżywcze, jest dostarczana do płata wątroby przez tętnicę międzyzębową. Przez żyłę międzyzębową różne substancje do detoksykacji (neutralizacji) pochodzą z jelit. W zraziku wątrobowym w zatokach krew z tętnicy międzyzębowej i żyły miesza się i przepływa do żyły centralnej, wzdłuż której gałęzi jest usuwana z wątroby.

Główne funkcje wątroby są związane z hepatocytami. Najważniejsze są:

  • metaboliczny (udział w metabolizmie białek, tłuszczów, węglowodanów, witamin, pierwiastków śladowych, hormonów);
  • wydzielanie (wydzielanie żółci - do jelita, substancji utworzonych lub przetworzonych - do krwi);
  • bariera (wchłanianie i niszczenie różnych substancji, detoksykacja toksyn).

Fosfogliw * - terminowe leczenie wątroby

Niewłaściwe odżywianie, alkohol, wirusy - wszystko to niszczy wątrobę i może prowadzić do poważnych chorób i powikłań. Dlatego tak ważne jest, aby jak najszybciej zacząć dbać o swoje zdrowie. Aby to zrobić, musisz prowadzić aktywny tryb życia, przestrzegać diety, porzucić złe nawyki. Można również przepisać fosfogliw *. Może być stosowany nie tylko do leczenia, ale także w celach profilaktycznych. Skład leku obejmuje niezbędne fosfolipidy i kwas lukrecjowy, który ma działanie przeciwzapalne, przeciwutleniające i przeciwfibrotyczne.

Sapin M.R., Nikityuk D.B. Anatomia człowieka. - W 3 tomach - M., Elista.: APP „Dzhangar”, 1998. - 400 pkt. 1

Bykov V.L. Prywatna histologia osoby (krótki kurs przeglądowy). 2nd ed. - St.Petersburg: Sotis, 1997. - 298 s. 2)

Jak działa wątroba?

Wątroba bierze udział w procesie trawienia, krążenia krwi i metabolizmu. Wątroba pełni specyficzną funkcję ochronną i wydalniczą, dzięki czemu utrzymuje stałość środowiska wewnętrznego organizmu.

Anatomia wątroby i pęcherzyka żółciowego

Lokalizacja wątroby w ciele ludzkim

Wątroba znajduje się bezpośrednio pod przeponą. Jeśli jama brzuszna zostanie warunkowo podzielona na cztery kwadraty, wówczas większość wątroby będzie w górnej prawej części brzucha, a tylko niewielka część jej lewego płata wyjdzie poza linię środkową do sąsiedniego kwadratu. Górna granica wątroby znajduje się na poziomie sutków, dolna granica to 1-2 cm wystająca spod łuku żebra. Górna krawędź wątroby jest wypukła i powtarza wklęsłość przepony. Prawa krawędź wątroby jest gładka, matowa, schodzi pionowo w dół 13 cm. Lewa krawędź wątroby jest ostra, jej wysokość nie przekracza 6 cm. Dolna krawędź wątroby ma wklęsłości w kontakcie z pobliskimi narządami jamy brzusznej.

Struktura wątroby

Wątroba składa się z dużego prawego i 6 razy mniejszego lewego płata, które są oddzielone arkuszem otrzewnej. Masa wątroby 1,5-2 kg jest największym narządem gruczołowym w ludzkim ciele.

Na wewnętrznej powierzchni wątroby, w przybliżeniu w jej środkowej części, znajdują się wrota wątroby, przez które wchodzi tętnica wątrobowa i wychodzi żyła wrotna, a także wspólny przewód wątrobowy, który usuwa żółć z wątroby.

Główną jednostką strukturalną wątroby jest zrazik wątrobowy. Powstaje w wyniku oddzielenia tkanki wątrobowej przez torebkę tkanki łącznej wnikającą głęboko w narząd. Zraz wątroby składa się z komórek wątroby zwanych hepatocytami, które są połączone warstwami, otaczając drogi żółciowe, żyłki i tętniczki.

Struktura pęcherzyka żółciowego

Pęcherzyk żółciowy znajduje się pod bramami wątroby. Rozciąga się na zewnętrzną krawędź wątroby i leży na dwunastnicy. Woreczek żółciowy ma kształt gruszki, jego długość wynosi 12-18 cm, a anatomicznie woreczek żółciowy jest podzielony na szerszą część - dolną, środkową część - korpus, a zwężającą się część - szyję. Szyjka pęcherza przechodzi do wspólnego torbielowatego przewodu.

Drogi żółciowe

Przewody żółciowe, opuszczając płat wątrobowy, tworzą przewody żółciowe, które łączą się w prawo i lewo, a następnie we wspólny przewód wątrobowy. Ponadto przewód wątrobowy jest podzielony na dwie części, z których jedna przechodzi do wspólnego przewodu żółciowego i otwiera się do dwunastnicy, a druga część przechodzi do przewodu torbielowatego i kończy się pęcherzykiem żółciowym.

Fizjologia wątroby i pęcherzyka żółciowego

Czynność wątroby

Wątroba bierze udział w trawieniu pokarmu, wydzielając żółć. Żółć poprawia motorykę jelit, sprzyja rozkładowi tłuszczów, zwiększa aktywność enzymów w jelitach i trzustce oraz neutralizuje kwaśne środowisko treści żołądkowej. Żółć zapewnia wchłanianie aminokwasów, cholesterolu, witamin rozpuszczalnych w tłuszczach i soli wapnia, hamuje rozwój bakterii.

Wątroba bierze udział we wszystkich rodzajach metabolizmu. Uczestnicząc w metabolizmie białek, wątroba niszczy i odbudowuje białka krwi, za pomocą enzymów przekształca aminokwasy w rezerwowe źródło energii i materiał do syntezy własnych białek w ciele, z których powstają białka osocza krwi (albumina, globulina, fibrynogen).

W metabolizmie węglowodanów funkcją wątroby jest tworzenie i akumulacja glikogenu, rezerwowego substratu energetycznego organizmu. Glikogen powstaje w wyniku przetwarzania glukozy i innych monosacharydów, kwasu mlekowego, produktów rozpadu tłuszczu i białka.

Wątroba bierze udział w metabolizmie tłuszczów, rozkładając tłuszcze za pomocą żółci na kwasy tłuszczowe i ciała ketonowe. Wątroba wytwarza również cholesterol i odkłada tłuszcz w organizmie..

Wątroba reguluje równowagę białek, tłuszczów i węglowodanów. Na przykład przy braku węglowodanów z pożywienia wątroba zaczyna syntezować je z białka, a przy nadmiarze węglowodanów i białek w żywności przetwarza ich nadmiar na tłuszcze.

Wątroba przyczynia się do syntezy hormonów nadnerczy, trzustki i tarczycy. Bierze udział w syntezie antykoagulantów (substancji zapobiegających krzepnięciu krwi), wymianie pierwiastków śladowych poprzez regulację wchłaniania i osadzania kobaltu, żelaza, miedzi, cynku i manganu.

Wątroba pełni funkcję ochronną, będąc barierą dla substancji toksycznych. Jednym z głównych zadań wątroby jest oczyszczanie krwi, tutaj neutralizowane są wszystkie trucizny przenikające do organizmu.

Wątroba kontroluje równowagę homeostazy (stałości wewnętrznego środowiska ciała) z powodu biotransformacji obcych związków w rozpuszczalne w wodzie nietoksyczne substancje, które są wydalane z organizmu przez jelita, nerki i przez skórę.

Przeczytaj o leczeniu zapalenia wątroby, wirusów i zapalenia wątroby..

Produkcja żółci

Żółć powstaje w płatach wątroby. Następnie żółć wchodzi do wątroby i przewodu żółciowego do pęcherzyka żółciowego, gdzie gromadzi się. Do pęcherzyka żółciowego można zebrać do 60 ml żółci.

Aby uczestniczyć w trawieniu, żółć wypływa z pęcherza do dwunastnicy przez przewody. Wyjście żółci jest regulowane przez torbielowaty zwieracz (miazgę) znajdujący się w szyjce pęcherzyka żółciowego i zwieracz Oddiego, znajdujący się przy wejściu do dwunastnicy. Głównym sygnałem wyjścia żółci jest spożycie pokarmu i jego wejście do żołądka. Kiedy torbielowata żółć nie wystarcza do strawienia pokarmu (na przykład przejadania się lub jedzenia zbyt tłustych pokarmów), żółć z przewodu wątrobowego wchodzi bezpośrednio do dwunastnicy, omijając pęcherzyk żółciowy.

Skład żółci

Istnieje żółciowa wątrobowa i torbielowata. Żółć wątrobowa jest produkowana 800-1000 ml dziennie. Ma płynną konsystencję i jest jasnobrązowy. Żółć wchodząca do pęcherzyka żółciowego jest skoncentrowana z powodu odwrotnego wchłaniania części płynnej do krwi, dlatego staje się gęsta i ciemnobrązowa.

Skład żółci obejmuje wodę, kwasy żółciowe (taurocholowe i glikocholowe sole sodowe), pigmenty żółciowe (bilirubina, biliwerdyna), tłuszcze. Obejmuje również lecytynę, cholesterol, śluz, potas, sód, magnez, sole wapnia i enzym fosfatazę. Powstawanie stolca pigmentowego (stercobilin) ​​i moczu (urobilin) ​​następuje z pigmentów żółciowych.

Gastroenterologia

Anatomia kliniczna i fizjologia wątroby

Wątroba jest największym „gruczołem” układu pokarmowego. Umieszczony pod prawą kopułą przepony, przykryty kapsułką. Rozróżnij wypukłą górną powierzchnię wątroby sąsiadującą z przeponą i dolną, skierowaną w dół i do tyłu oraz w kontakcie z narządami jamy brzusznej. Z górnej powierzchni wątroby widać jej prawy i lewy płat, którego granicę stanowi więzadło półksiężyca wątroby. Woreczek żółciowy przylega do dolnej powierzchni prawego płata; w pobliżu głębokiego rowka znajdują się bramy wątroby, w których przechodzą duże naczynia krwionośne i limfatyczne, nerwy i drogi żółciowe. Masa wątroby u dorosłego zdrowego człowieka wynosi około 3% masy ciała, wielkość wątroby: 25-30 x 15-20 x 10-15 cm.

Unerwienie wątroby odbywa się za pomocą współczulnych, przywspółczulnych i wrażliwych włókien nerwowych. Krew dostaje się do wątroby z dwóch układów naczyniowych: tętniczego - z własnej tętnicy wątrobowej, żylnego - z żyły wrotnej. 70–80% całej krwi wpływającej do wątroby przechodzi przez żyłę wrotną. Pomiędzy rozgałęzieniem żyły wrotnej a własną tętnicą wątrobową istnieje szeroka sieć zespolona z tworzeniem się sinusoid w płatach wątroby, do których śródbłonka przylegają komórki wątrobowe (hepatocyty). Duża powierzchnia kontaktu krwi z hepatocytami i spowolniony przepływ krwi w sinusoidach zapewniają optymalne warunki dla procesów metabolicznych i syntetycznych w wątrobie. Sinusoidy wpływają do płatów żyły centralnej. Maksymalną wymianę między krwią a hepatocytami ułatwia wyjątkowość struktury ścian sinusoid. Ich ściany nie mają naczyń włosowatych innych narządów błony podstawnej i są zbudowane z jednego rzędu komórek śródbłonka. Pomiędzy komórkami śródbłonka a powierzchnią komórek wątroby znajduje się wolna przestrzeń przesunięcia. Funkcjonalnie aktywna powierzchnia hepatocytów znacznie wzrasta z powodu licznych przerostów mikrokosmków cytoplazmy.W hepatocytach, wraz z biegunem sinusoidalnym skierowanym do sinusoidy krwi, wyróżnia się również biegun żółciowy skierowany do kanału żółciowego. Mikrokosmki sinusoidalnego bieguna hepatocytów wychwytują metabolity, a wydzielanie jest wydzielane przez żółciowy biegun hepatocytów. Procesy te są regulowane przez układy enzymatyczne. Odpływ krwi z wątroby następuje przez żyły wątrobowe wpływające do dolnej żyły głównej. W związku z tym krew przepływająca z niesparowanych narządów jamy brzusznej wraca głównie do serca dopiero po przejściu przez wątrobę, co zapobiega przedostawaniu się toksycznych produktów i wchłanianiu do przewodu żołądkowo-jelitowego do ogólnego krwioobiegu, jednak pianka wrotna ma zespolenia z żyłą główną. Limfa z wątroby dostaje się do regionalnych węzłów chłonnych, a następnie do kanału piersiowego, a następnie do krwi.

Miąższ wątroby składa się z płatków, których komórki wytwarzają żółć, która gromadzi się w przewodach międzyzębowych. Podążając za międzyzębowymi naczyniami krwionośnymi i łącząc się ze sobą, tworzą segmentowe i płatowe kanały, a następnie wspólny przewód wątrobowy, który opuszcza bramę wątroby. Ważną formacją strukturalną w wątrobie są drogi wrotne, w których przechodzą rozgałęzienia żyły wrotnej, tętnicy wątrobowej, przewodu żółciowego, naczyń limfatycznych i nerwów. Każdy kanał portalu należy do trzech segmentów, między którymi się znajduje.

Wątroba pełni różnorodne funkcje, z których najważniejsze to metabolizm (udział w wymianie pośredniej), wydalanie i bariera. Synteza białek odbywa się w wątrobie (powstaje albumina krwi, większość czynników krzepnięcia krwi itp.). Występuje w nim najbardziej intensywny rozkład białek. Wątroba bierze udział w metabolizmie aminokwasów, syntezie glutaminy i kreatyniny,

Powstaje w nim mocznik. Wątroba odgrywa istotną rolę w metabolizmie lipidów, który jest ściśle związany z funkcją żółciową wątroby, ponieważ żółć jest ważna dla rozkładu i wchłaniania tłuszczów w jelitach (patrz trawienie i wchłanianie). Zasadniczo trójglicerydy, fosfolipidy i kwasy żółciowe są syntetyzowane w wątrobie; powstaje znaczna część endogennego cholesterolu; trójglicerydy są utleniane i powstają ciała acetonowe. L aktywnie uczestniczy w metabolizmie węglowodanów: syntetyzuje cukier i glikogen z węglowodanów innych niż węglowodany (glukoneogeneza), glukoza jest utleniana, a glikogen jest syntetyzowany i rozkładany. Jest to jeden z najważniejszych magazynów glikogenu w organizmie. Udział wątroby w metabolizmie pigmentu polega na tworzeniu bilirubiny, wychwytywaniu jej z krwi, sprzęganiu i wydalaniu z żółcią. Odgrywa także ważną rolę w wymianie hormonów, amin biogennych, witamin. Ściśle związany z tworzeniem się wątroby i pierwiastków śladowych.

Ze względu na funkcję wydalniczą wątroby oba związki syntetyzowane przez samą wątrobę i te wychwytywane przez nią z krwi (kwasy żółciowe, cholesterol, fosfolipidy, bilirubina, miedź, leki itp.) Są wydalane z organizmu z żółcią..

Funkcja barierowa wątroby ma na celu ochronę organizmu przed szkodliwym działaniem obcych czynników i produktów przemiany materii, utrzymując stałość wewnętrznego środowiska organizmu. Funkcja bariery jest realizowana ze względu na ochronne i neutralizujące działanie wątroby. Efekt ochronny zapewniają niespecyficzne i specyficzne (immunologiczne) mechanizmy. Dzięki niespecyficznym mechanizmom mikroorganizmy i ich toksyny usuwają z krwi fagocytozę kompleksy immunologiczne, krople tłuszczu itp. Reakcje obronne (immunologiczne) zachodzą w wyniku aktywności komórek limfatycznych węzłów chłonnych wątroby i syntezowanych przez nie przeciwciał. Neutralizujący wpływ toksycznych produktów pochodzących z zewnątrz lub powstających podczas wymiany międzystanowej jest zapewniony w wątrobie dzięki przemianom chemicznym.

Jakiś pomysł anatomii wątroby daje jej wyczucie. Zwykle w pozycji leżącej z rozluźnionymi mięśniami brzucha wątroba jest zwykle dotykana bezpośrednio poniżej łuku żebra wzdłuż prawej linii środkowoobojczykowej i przy głębokim oddechu jej dolna granica spada o 1-4 cm. Powierzchnia wątroby jest gładka, dolna (przednia) krawędź jest lekko spiczasta, nawet, bezbolesny. Niska lokalizacja dolnej krawędzi wątroby wskazuje na wzrost lub wypadnięcie. Kiedy badanie dotykowe wątroby powinno dążyć do prześledzenia jej całej dolnej krawędzi. Nowoczesne metody badawcze mogą znacznie poszerzyć wiedzę na temat anatomii i fizjologii wątroby.

Anatomia i fizjologia wątroby Wykład 37

37 Anatomia i fizjologia wątroby.ppt

Anatomia i fizjologia wątroby Wykład nr 37

• 1. Struktura i funkcja wątroby.

• Wątroba (od lat. Hepar) jest największym gruczołem układu trawiennego. • Waga wątroby u osoby dorosłej wynosi 1,5 kg.

• Wątroba Więzadło wieńcowe znajduje się głównie w prawym podżebrzu, bezpośrednio pod kopułą..

• Wątroba ma 2 powierzchnie: górną i dolną. • Górna - powierzchnia przepony. • Jest skierowany do góry i do przodu, wypukły i przylega do przepony. membrana

• Dolna - trzewna powierzchnia. • Jest wklęsły, skierowany w dół i do tyłu oraz ma bruzdy i zagłębienia w sąsiadujących narządach wewnętrznych.

2 4 3 1 • Na trzewnej powierzchni wątroby izolowane są kwadratowe (1), ogoniaste (2), prawe (3) i lewe (4) płaty.

• Na powierzchni przepony widać tylko prawy i lewy płat, oddzielone od siebie więzadłem półksiężyca wątroby.

3 2 1 • Na powierzchni trzewnej znajdują się 3 bruzdy: poprzeczna (1) i 2 wzdłużne (2, 3). • Poprzeczny rowek znajduje się w środku, nazywa się bramą wątroby.

• Tętnica wątrobowa (1), żyła wrotna (2), nerwy wchodzą do wątroby przez bramę oraz naczynia limfatyczne i wyjście wspólnego przewodu wątrobowego (3). • Przed portalem wątroby znajduje się kwadratowy płat (4), z tyłu płata ogoniastego (5). 5 2 3 1 4

• Większość wątroby pokryta jest otrzewną. • Otrzewna, przechodząc od przepony do wątroby, tworzy • więzadło wieńcowe (1), • prawe i lewe więzadła trójkątne (2, 3), • więzadło półksiężyca (4). 1 4 3 2

• Funkcjonalną jednostką strukturalną wątroby jest zrazik wątrobowy. • W ludzkiej wątrobie znajduje się około 500 000 płatków. Zraz wątrobowy

• Zraz wątrobowy składa się z komórek wątroby (hepatocytów) (1) umieszczonych w postaci wiązek promieniowo rozciągających się od środka do obwodu zrazika. • Szerokie kapilary przechodzą między belkami (2). 12

• Każda wiązka składa się z dwóch rzędów hepatocytów, między którymi znajduje się niewielka szczelina - przewód żółciowy, w którym przepływa żółć wydzielana przez komórki wątroby.

Szerokie naczynia włosowate Żyły centralne Hepatocyty Kapilary żółciowe

• W środku płata znajduje się środkowa żyła (1), do której wpływają szerokie naczynia włosowate (2). • W ścianach naczyń włosowatych znajdują się gwiaździste komórki śródbłonka komórki Kupffera. 2 1

• Komórki Kupffera wchłaniają z krwi substancje w nim krążące, wychwytują i trawią bakterie, resztki czerwonych krwinek, krople tłuszczu.

• 1. Wymiana - bierze udział we wszystkich rodzajach metabolizmu: białko, tłuszcz, węglowodany, minerały, w wymianie wody, witamin.

• 2. Układ krwiotwórczy - w okresie embrionalnym jest organem krwiotwórczym. Powstają w tym czerwone krwinki..

• 3. Układ trawienny bierze udział w trawieniu (tworzy żółć).

• 4. Barierową funkcją wątroby jest przekształcanie toksycznych substancji w mniej toksyczne i usuwanie ich z organizmu.

• 5. Funkcja ochronna wątroby - jej komórki gwiaździste są zdolne do fagocytozy.

• 6. Deponowanie - zawiera w postaci rezerwy w swoich naczyniach do 0,6 litra krwi.

• 2. Żółć, jej skład i znaczenie. Struktura i funkcje pęcherzyka żółciowego.

• Komórki wątroby wytwarzają do 1 litra żółci dziennie. • Akumulacja i koncentracja żółci następuje w pęcherzyku żółciowym.

• Pęcherzyk żółciowy (łac. Vesica fellea) jest gruszkową błoną mięśniową. • Długość pęcherza 8 10 cm, objętość 30-50 ml.

• Pęcherzyk żółciowy ma: Ø dna (1), Ø ciała (2), Ø szyi (3). 2 1 3

• Żółć z woreczka żółciowego wchodzi do przewodu żółciowego (1), który zaczyna się od szyjki pęcherza i ma długość 4 cm, • W szyi pęcherza znajduje się zwieracz Oddiego (2) - zwieracz pęcherzyka żółciowego. 2 1

• Przewód żółciowy (1) łączy się ze wspólnym przewodem wątrobowym (2) i tworzy wspólny przewód żółciowy (3), który otwiera się w 12. dwunastnicy. 2 1 3 12 dwunastnica

• Żółć ma odczyn alkaliczny, zabarwiony na złoty kolor żółty. • W ciągu dnia osoba wytwarza 500–1200 ml żółci. • Składa się z: kwasów żółciowych, pigmentów żółciowych, cholesterolu, wody, soli żółciowych, śluzu.

• Pigment żółciowy - bilirubina powstaje w wątrobie z produktów rozpadu hemoglobiny. • Większość pigmentu jest wydalana z kałem w postaci stercobiliny, która nadaje kolor kałowi. • Mniejsza część bilirubiny jest wchłaniana do krwioobiegu i wydalana z moczem w postaci urobiliny, nadając jej słomkowożółty kolor.

Funkcje żółci: • Aktywuje lipazę soku trzustkowego i jelitowego. • Emulguje tłuszcze, czyli dzieli krople tłuszczu na małe kulki. • Ułatwia wchłanianie tłuszczów i witamin A, E, D, K. • Zwiększa ruchliwość jelit. • Opóźnia procesy gnilne w jelicie, ponieważ ma właściwości bakteriobójcze.

Struktura i funkcje ludzkiej wątroby

Ludzka wątroba jest dużym niesparowanym narządem brzucha. Dorosła warunkowo zdrowa osoba ma średnią masę 1,5 kg, długość - około 28 cm, szerokość - około 16 cm, wysokość - około 12 cm Wielkość i kształt zależą od budowy ciała, wieku i procesów patologicznych. Masa może się zmieniać - zmniejszać się wraz z zanikiem i zwiększać się wraz z infekcjami pasożytniczymi, zwłóknieniem i procesami nowotworowymi.

Ludzka wątroba ma kontakt z następującymi narządami:

  • przepona - mięsień oddzielający klatkę piersiową i jamę brzuszną;
  • żołądek;
  • pęcherzyk żółciowy;
  • dwunastnica;
  • prawa nerka i prawy nadnercze;
  • okrężnica poprzeczna.

Wątroba znajduje się po prawej stronie pod żebrami, ma kształt klina.

Organ ma dwie powierzchnie:

  • Przepona (górna) - wypukła, w kształcie kopuły, odpowiada wklęsłości przepony.
  • Trzewny (dolny) - nierówny, z odciskami sąsiednich narządów, z trzema rowkami (jeden poprzeczny i dwa podłużne) tworzące literę N. W bruździe poprzecznej znajdują się bramy wątroby, przez które wchodzą nerwy i naczynia krwionośne oraz wyjścia naczyń limfatycznych i przewodów żółciowych. Pośrodku prawego podłużnego rowka znajduje się pęcherzyk żółciowy, z tyłu znajduje się IVC (gorsza żyła główna). Pępowina przechodzi przez przód lewego podłużnego rowka, a reszta kanału żylnego Aranti znajduje się z tyłu.

W wątrobie rozróżnia się dwie krawędzie - ostry dolny i matowy górny tylny. Górna i dolna powierzchnia są oddzielone dolną, ostrą krawędzią. Górna tylna krawędź wygląda prawie jak tylna powierzchnia.

Struktura ludzkiej wątroby

Składa się z bardzo miękkiej tkaniny, jej struktura jest ziarnista. Znajduje się w kapsułce glisson tkanki łącznej. W obszarze portalu wątroby kapsułka glisson jest grubsza i nazywa się płytką portalową. Nad wątrobą przykryty jest arkusz otrzewnej, który jest ściśle połączony z torebką tkanki łącznej. W miejscu przyłączenia narządu do przepony, przy wejściu naczyń krwionośnych i wyjściu z dróg żółciowych nie ma trzewnej warstwy otrzewnej. Ulotka otrzewnowa jest nieobecna w obszarze tylnym przylegającym do włókna zaotrzewnowego. W tym miejscu możliwy jest dostęp do tylnych części wątroby, na przykład w celu otwarcia ropni.

Pośrodku dolnej części narządów znajduje się brama Glisson - wyjście z dróg żółciowych i wejście dużych naczyń. Krew dostaje się do wątroby przez żyłę wrotną (75%) i tętnicę wątrobową (25%). Żyła wrotna i tętnica wątrobowa w około 60% przypadków są podzielone na prawą i lewą gałąź.

Więziki półksiężyca i poprzeczne dzielą narząd na dwa nierówne wielkości płaty - prawy i lewy. Są to główne płaty wątroby, oprócz nich jest też ogon i kwadrat.

Miąższ powstaje z płatków, które są jego jednostkami strukturalnymi. W swojej strukturze plastry przypominają pryzmaty umieszczone w sobie.

Zrąb jest włóknistą błoną lub kapsułką glisson wykonaną z gęstej tkanki łącznej ze ściankami luźnej tkanki łącznej, które penetrują miąższ i dzielą go na zraziki. Przebijają go nerwy i naczynia krwionośne.

Wątroba jest zwykle podzielona na układy cewkowe, segmenty i sektory (strefy). Segmenty i sektory są oddzielone rowkami - bruzdami. Podział jest określany przez rozgałęzienie żyły wrotnej.

Systemy rurowe obejmują:

  • Tętnice.
  • System portalowy (odgałęzienia żył portalowych).
  • Układ jelitowy (żyły wątrobowe).
  • Drogi żółciowe.
  • System limfatyczny.

Systemy rurowe, oprócz portalu i jamy, idą obok gałęzi żyły wrotnej równolegle do siebie, tworząc wiązki. Łączy ich nerwy.

Rozróżnia się osiem segmentów (od prawej do lewej przeciwnie do ruchu wskazówek zegara od I do VIII):

  • Lewy płat: ogoniasty - I, tylny - II, przedni - III, kwadratowy - IV.
  • Płat prawy: środkowy górny przedni - V, boczny dolny przedni - VI i boczny dolny przedni - VII, środkowy górny przedni - VIII.

Większe sekcje - sektory (strefy) - są tworzone z segmentów. Jest ich pięć. Tworzą je niektóre segmenty:

  • Lewa boczna (segment II).
  • Lewy sanitariusz (III i IV).
  • Prawy sanitariusz (V i VIII).
  • Prawa strona boczna (VI i VII).
  • Lewy grzbietowy (I).

Odpływ krwi odbywa się przez trzy żyły wątrobowe, zbiegające się na tylnej powierzchni wątroby i wpływające do dolnego zagłębienia, które biegnie na granicy prawej strony narządu i lewej.

Przewody żółciowe (prawy i lewy), które usuwają żółć, łączą się z przewodem wątrobowym w bramie glisson.

Odpływ limfy z wątroby zachodzi przez węzły chłonne bramy glisson, przestrzeni zaotrzewnowej i więzadła wątrobowo-dwunastniczego. Nie ma naczyń włosowatych limfatycznych w zrazikach wątrobowych, są one w tkance łącznej i wpływają do splotów limfatycznych, które towarzyszą żyle wrotnej, tętnicom wątrobowym, przewodom żółciowym i żyłom wątrobowym.

Wątroba jest zaopatrywana w nerwy z nerwu błędnego (jej głównym pniem jest nerw Lattarge).

Aparat więzadłowy, składający się z więzadeł księżycowych, półksiężycowych i trójkątnych, mocuje wątrobę do tylnej ściany otrzewnej i przepony.

Topografia wątroby

Wątroba znajduje się po prawej stronie pod przeponą. Zajmuje większość górnej części brzucha. Niewielka część narządu rozciąga się poza linię środkową na lewo od regionu podfrenii i dochodzi do lewego podżebrza. Powyżej przylega do dolnej powierzchni przepony, niewielka część przedniej powierzchni wątroby przylega do przedniej ściany otrzewnej.

Większość narządów znajduje się pod prawymi żebrami, niewielka część w strefie nadbrzusza i pod lewymi żebrami. Linia środkowa pokrywa się z granicą między płatami wątroby.

W wątrobie wyróżnia się cztery granice: prawy, lewy, górny, dolny. Narząd jest rzutowany na przednią ścianę otrzewnej. Górne i dolne granice są rzutowane na przednio-boczną powierzchnię ciała i zbiegają się w dwóch punktach - po prawej i lewej stronie.

Lokalizacja górnej granicy wątroby jest prawą linią sutków, poziomem czwartej przestrzeni międzyżebrowej.

Wierzchołek lewego płata - lewa linia parasterialna, poziom piątej przestrzeni międzyżebrowej.

Przednia dolna krawędź to poziom dziesiątej przestrzeni międzyżebrowej.

Przednia krawędź jest prawą linią brodawki, marginesem żebrowym, a następnie odsuwa się od żeber i rozciąga ukośnie w lewo w górę.

Przedni kontur narządu ma trójkątny kształt.

Dolna krawędź nie jest pokryta żebrami tylko w strefie nadbrzusza.

W chorobach przednia krawędź wątroby wystaje poza krawędź żeber i jest łatwo wyczuwalna.

Funkcje wątroby w ludzkim ciele

Rola wątroby w ludzkim ciele jest wielka, żelazo odnosi się do ważnych narządów. Ten dławik pełni wiele różnych funkcji. Główną rolę w ich realizacji mają elementy strukturalne - hepatocyty.

Jak działa wątroba i jakie procesy w niej zachodzą? Bierze udział w trawieniu, we wszystkich rodzajach procesów metabolicznych, pełni funkcję barierową i hormonalną, a także hematopoetyczną podczas rozwoju embrionalnego.

Co sprawia, że ​​wątroba jest filtrem?

Neutralizuje toksyczne produkty metabolizmu białek pochodzące z krwi, czyli dezynfekuje toksyczne substancje, zamieniając je w mniej nieszkodliwe, łatwo usuwane z organizmu. Ze względu na właściwości fagocytarne śródbłonka naczyń włosowatych wątroby substancje wchłaniane w przewodzie pokarmowym są neutralizowane.

Jest odpowiedzialna za usuwanie nadmiaru witamin, hormonów, mediatorów i innych toksycznych produktów pośrednich i końcowych metabolizmu z organizmu..

Jaka jest rola wątroby w trawieniu?

Wytwarza żółć, która następnie wchodzi do dwunastnicy. Żółć jest żółtą, zielonkawą lub brązową galaretowatą substancją o specyficznym zapachu gorzkim w smaku. Jego kolor zależy od zawartości zawartych w nim pigmentów żółciowych, wynikających z rozpadu czerwonych krwinek. Zawiera bilirubinę, cholesterol, lecytynę, kwasy żółciowe, śluz. Dzięki kwasom żółciowym następuje emulgacja i absorpcja tłuszczów w przewodzie pokarmowym. Połowa całej żółci wytwarzanej przez komórki wątroby dostaje się do pęcherzyka żółciowego.

Jaka jest rola wątroby w procesach metabolicznych?

Nazywa się to magazynem glikogenu. Węglowodany wchłaniane przez jelito cienkie zamieniają się w glikogen w komórkach wątroby. Odkłada się w hepatocytach i komórkach mięśniowych, a niedobór glukozy zaczyna być spożywany przez organizm. Glukoza jest syntetyzowana w wątrobie z fruktozy, galaktozy i innych związków organicznych. Nagromadzony w nadmiarze w ciele zamienia się w tłuszcz i osiada w całym ciele w komórkach tłuszczowych. Odkładanie glikogenu i jego rozkład wraz z uwalnianiem glukozy są regulowane przez insulinę i glukagon - hormony trzustkowe.

Aminokwasy rozkładają się w wątrobie i białka są syntetyzowane.

Neutralizuje amoniak uwalniany podczas rozkładu białek (zamienia się w mocznik i pozostawia ciało z moczem) i innych toksycznych substancji.

Fosfolipidy i inne tłuszcze niezbędne dla organizmu są syntetyzowane z kwasów tłuszczowych pochodzących z pożywienia.

Jaką funkcję ma wątroba u płodu??

Podczas rozwoju zarodkowego wytwarza czerwone krwinki - czerwone krwinki. Rola neutralizująca w tym okresie jest przypisana do łożyska.

Patologia

Choroby wątroby są spowodowane jego funkcjami. Ponieważ jednym z jego głównych zadań jest neutralizacja obcych czynników, najczęstszymi chorobami narządu są zmiany zakaźne i toksyczne. Pomimo faktu, że komórki wątroby są w stanie szybko zregenerować się, możliwości te nie są nieograniczone i mogą szybko zostać utracone w zmianach zakaźnych. Przy przedłużonej ekspozycji na patogeny może rozwinąć się zwłóknienie, które jest bardzo trudne do wyleczenia..

Patologie mogą mieć biologiczny, fizyczny i chemiczny charakter rozwoju. Czynniki biologiczne obejmują wirusy, bakterie, pasożyty. Negatywnie wpływają na narząd paciorkowca, Bacillus Kocha, gronkowca, wirusy zawierające DNA i RNA, amebę, giardię, echinokoki i inne. Czynniki fizyczne obejmują urazy mechaniczne, czynniki chemiczne obejmują leki o przedłużonym stosowaniu (antybiotyki, leki przeciwnowotworowe, barbiturany, szczepionki, leki przeciw TB, sulfonamidy).

Choroby mogą pojawić się nie tylko w wyniku bezpośredniego narażenia hepatocytów na szkodliwe czynniki, ale również w wyniku niedożywienia, zaburzeń krążenia i innych.

Patologie zwykle rozwijają się w postaci dystrofii, stagnacji żółci, stanów zapalnych i niewydolności wątroby. Dalsze zaburzenia procesów metabolicznych zależą od stopnia uszkodzenia tkanki wątroby: białka, węglowodanów, tłuszczu, hormonów, enzymów.

Choroby mogą występować w postaci przewlekłej lub ostrej, zmiany w narządzie są odwracalne i nieodwracalne.

W trakcie badań stwierdzono, że układy cewkowe ulegają znacznej zmianie w procesach patologicznych, takich jak marskość, choroby pasożytnicze, rak.

Niewydolność wątroby

Charakteryzuje się naruszeniem ciała. Jedna funkcja może się zmniejszyć, kilka lub wszystkie naraz. Rozróżnij ostrą i przewlekłą niewydolność według wyniku choroby - nieśmiercionośnej i śmiertelnej.

Najcięższa postać jest ostra. W ostrej niewydolności nerek wytwarzanie czynników krzepnięcia krwi i synteza albuminy są zakłócone..

Jeśli jedna funkcja wątroby jest upośledzona, następuje częściowa niewydolność, jeśli kilka jest sumą częściową, jeśli wszystko jest całkowite.

Przy naruszeniu metabolizmu węglowodanów może rozwinąć się hipo- i hiperglikemia.

W przypadku zaburzeń tłuszczowych - odkładanie się płytek cholesterolowych w naczyniach i rozwój miażdżycy.

Z naruszeniem metabolizmu białek - krwawienie, obrzęk, opóźnione wchłanianie witaminy K w jelicie.

Nadciśnienie wrotne

Jest to poważne powikłanie choroby wątroby, charakteryzujące się podwyższonym ciśnieniem w żyle wrotnej i stagnacją krwi. Najczęściej rozwija się z marskością wątroby, a także z wrodzonymi anomaliami lub zakrzepicą żyły wrotnej, z kompresją przez nacieki lub guzy. Krążenie krwi i przepływ limfy w wątrobie z nadciśnieniem wrotnym pogarszają się, co prowadzi do zaburzeń struktury i metabolizmu w innych narządach.

Choroby

Najczęstsze choroby to wątroby, zapalenie wątroby, marskość wątroby.

Zapalenie wątroby - zapalenie miąższu (przyrostek - wskazuje na stan zapalny). Są zakaźne i niezakaźne. Pierwsze obejmują wirusowe, drugie - alkoholowe, autoimmunologiczne, narkotyki. Zapalenie wątroby jest ostre lub przewlekłe. Mogą być niezależną chorobą lub wtórną - objawem innej patologii..

Wątroba jest dystroficzną zmianą miąższu (przyrostek -osis wskazuje na procesy zwyrodnieniowe). Najczęstsza hepatoza tłuszczowa lub stłuszczenie, które zwykle rozwija się u osób z alkoholizmem. Innymi przyczynami jego występowania są toksyczne działanie leków, cukrzyca, zespół Cushinga, otyłość, długotrwałe stosowanie glukokortykoidów.

Marskość wątroby jest nieodwracalnym procesem i ostatnim etapem choroby wątroby. Jego najczęstszą przyczyną jest alkoholizm. Charakteryzuje się zwyrodnieniem i śmiercią hepatocytów. W przypadku marskości guzki tworzą się w odwiecznym otoczeniu, otoczonym tkanką łączną. Wraz z postępem zwłóknienia zmieniają się układ krążenia i limfatyczny, rozwija się niewydolność wątroby i nadciśnienie wrotne. W przypadku marskości wątroby może rozwinąć się śledziona i wątroba, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie trzustki, wrzód żołądka, niedokrwistość, żyły przełyku, krwawienie hemoroidalne. Pacjenci są zmęczeni, odczuwają ogólne osłabienie, swędzenie całego ciała, apatię. Praca wszystkich układów jest zaburzona: nerwowa, sercowo-naczyniowa, hormonalna i inne. Marskość charakteryzuje się wysoką śmiertelnością..

Wady rozwojowe

Ten typ patologii jest rzadki i wyraża się w nieprawidłowej lokalizacji lub nieprawidłowych formach wątroby..

Nieprawidłowe położenie obserwuje się przy słabym aparacie więzadłowym, co powoduje pominięcie narządu.

Nieprawidłowe formy to rozwój dodatkowych płatów, zmiana głębokości bruzd lub wielkości części wątroby.

Wrodzone wady rozwojowe obejmują różne łagodne formacje: torbiele, jamiste naczyniaki krwionośne, wątrobiaki.

Wartość wątroby w ciele jest ogromna, więc musisz być w stanie zdiagnozować patologie i odpowiednio je leczyć. Znajomość anatomii wątroby, jej cech strukturalnych i podziału strukturalnego umożliwia ustalenie miejsca i granic dotkniętych ognisk oraz zakresu procesu patologicznego narządu, określenie objętości usuniętej części i uniknięcie zakłócenia odpływu żółci i krążenia. Znajomość rzutów struktur wątroby na jej powierzchnię jest niezbędna do prowadzenia operacji w celu usunięcia płynu.

Anatomia i fizjologia wątroby człowieka

Wątroba, największy gruczoł ludzkiego ciała, znajduje się pod prawą kopułą przepony.

Zatoki opłucnowe po prawej stronie zwisają nad wątrobą i dlatego przy uderzeniu górną granicę wątroby określa linia smoczka tylko na żebrze VI. Dolna granica wątroby styka się z żołądkiem, odźwiernikiem, dwunastnicą, splotem słonecznym, prawym nadnerczem, górnym biegunem prawej nerki i przegięcie wątroby w okrężnicy.
Pęcherzyk żółciowy ma kształt gruszki. Jego długość wynosi 8-10 cm, pojemność 30-40 ml. Pęcherzyk żółciowy przylega do wątroby górną powierzchnią, jej zaokrąglone dno wystaje nieco poza krawędź wątroby, a ciało leży na poprzecznym, a częściowo na dwunastnicy. Te relacje topograficzne wyjaśniają obserwowaną powszechność niektórych procesów patologicznych w tych narządach, na przykład zapalenie pęcherzyka żółciowego i zapalenie okołozębowe, przechodzenie kamieni żółciowych przez wewnętrzną przetokę między pęcherzykiem żółciowym a dwunastnicą i okrężnicą itp..
Przy bramie wątroby wchodzą do niej naczynia: żyła wrotna i tętnica wątrobowa oraz wychodzą dwa przewody wątrobowe, łączące się w jeden (ductus hepaticus); po drodze tego kanału wkrótce do niego wpada przewód pęcherzyka żółciowego (ductus cysticus). Oba te kanały tworzą wspólny przewód żółciowy (ductus choledochus), który zagina się z tyłu głowy trzustki i otwiera się w środkowej części zstępującej części dwunastnicy, a mianowicie w Vater sutka, obok przewodu trzustki. Ta anatomiczna bliskość między przewodem żółciowym a głową trzustki powoduje pojawienie się żółtaczki uciskowej w raku głowy trzustki, a także fakt, że chorobom wątroby często towarzyszy zapalenie trzustki.
Badanie histologiczne pokazuje, że wątroba składa się z wielu różnorodnych płatków. Wierzch każdego płata przylega do końcowej gałęzi jednej z żył wątrobowych. Na przekroju zrazikowym widać, że żyła wątrobowa zajmuje środek tego odcinka, a komórki wątroby są rozmieszczone wokół niego wzdłuż promieni; między tymi komórkami są jednak luki, z których niektóre służą do przepływu krwi (można je nazwać pasażami krwi), a inne, inne niż pierwsze, do przepływu żółci (przewodów żółciowych). Gałęzie tętnicy wątrobowej i żyły wrotnej znajdują się wzdłuż krawędzi płatów, otoczone tkanką łączną wydobywającą się z torebki glisson. Kapilary żółciowe przechodzą również między zrazikami. Najmniejsze gałęzie zarówno dróg żółciowych opuszczających bramy wątroby, jak i naczynia wchodzące do bram (żyły wrotnej i tętnicy wątrobowej), które przechodzą przez te bramy, przechodzą przez wątrobę tylko między zrazikami. Krew przyniesiona przez te gałęzie, tętnicę wątrobową i żyłę portalową wchodzi do płata wzdłuż kanałów krwi i przestrzeni między komórkami i płynie w kierunku odśrodkowym do centralnej żyły wątrobowej; po drodze karmi komórki wątroby i przenosi glukozę, aminokwasy itp. Wręcz przeciwnie, żółć porusza się wzdłuż kanałów międzykomórkowych w kierunku odśrodkowym i gromadząc się na krawędzi płata wpada do naczyń włosowatych żółci znajdujących się między płatkami.
Zróżnicowaną pracę wątroby można podzielić schematycznie w następujący sposób:

  1. zewnętrzna lub zewnątrzwydzielnicza czynność wątroby - tworzenie i wydzielanie żółci - związane z układem przewodów żółciowych, wewnątrzwątrobowym i pozawątrobowym, w tym woreczka żółciowego;
  2. wewnętrzna lub chemiczna wymiana wątroby jest związana głównie z miąższem wątroby, jej komórkami nabłonkowymi w wątrobie, głównie poprzez opóźnianie, modyfikowanie i przenoszenie różnych substancji chemicznych do krwi. Ochronną i oczyszczającą krew funkcję komórek mezenchymu wątroby, jej elementów siateczkowo-śródbłonkowych można przypisać wewnętrznej funkcji wątroby ”w szerokim znaczeniu.

Wątroba reguluje również krzepnięcie krwi i hematopoezę, objętość przepływu krwi żylnej do serca, zapewnia odpowiedź immunologiczną na drobnoustroje chorobotwórcze i obce białko. Wszystko to odnosi się do wewnętrznej funkcji wątroby w szerokim znaczeniu tego słowa..
W konsekwencji wewnętrzna funkcja wątroby redukuje się schematycznie do regulacji składu krwi, która przechodząc przez wątrobę, a następnie przez płuca, zapewnia odżywienie narządów, w tym szczególnie ważnych, takich jak serce, centralny układ nerwowy, nerki itp..
Skład krwi żyły wrotnej nie jest stały: krew ta jest przeładowana po spożyciu przez produkty jej trawienia i zawiera toksyny jelitowe, częściowo pochodzenia mikrobiologicznego; krew w żyłach wątrobowych jest znacznie mniej toksyczna i ma prawie stały skład, który jednak zmienia się pod wpływem regulacji neuro-humoralnej. Wszystkie substancje spożywcze - węglowodany, białka i tłuszcze - które są doprowadzane do wątroby wraz z krwią żyły wrotnej, przechodzą w niej różne przemiany chemiczne. Wątroba jest nie tylko wewnętrznym filtrem krwi, ale także miejscem, w którym trucizny są neutralizowane, a ciała bakteryjne neutralizowane.
Należy zauważyć, że tworzenie żółci (funkcja zewnętrzna) jest ściśle związane z chemiczną pracą wewnętrzną wątroby, ponieważ kwasy żółciowe wydzielane do jelita są wytwarzane przez komórki wątroby, a zawartość bilirubiny i cholesterolu w żółci wiąże się z bogactwem krwi z tymi substancjami i kiedy te substancje przechodzą przez wątrobę zachodzi transformacja chemiczna tkanek.
Wątroba jest związana ze swoją działalnością, oprócz układu krążenia i przewodu pokarmowego, również z aktywnością układu oddechowego, nerek i innych narządów.
Wątroba jest kontrolowana pod względem funkcji przez układ nerwowo-humoralny. Nerw błędny nie tylko powoduje skurcz pęcherzyka żółciowego, ale jest także nerwem wydzielniczym wątroby. Vagus i nerwy współczulne mają złożony wpływ troficzny na procesy metaboliczne w wątrobie.
Spośród narządów dokrewnych trzustka i nadnercza regulują odkładanie glikogenu i uwalnianie cukru przez wątrobę. Regulacja wszystkich aspektów czynności wątroby z wyższego układu nerwowego, w szczególności szkoła bykowska, wykazała niewątpliwie mechanizm warunkowanego odruchu wydzielania żółci z zewnątrz- i interoreceptorów ciała..
Klinicznie naruszenie wątroby od dawna wiązało się z urazem psychicznym (tak zwana żółtaczka emocjonalna, ataki kamicy żółciowej z niepokojów itp.), Z drugiej strony niewątpliwie wpływ stanu wątroby na wyższą aktywność nerwową. Choroby wątroby mogą prowadzić do zmian funkcjonalnych w korowych procesach pobudzenia i hamowania, na przykład z żółtaczką („charakter żółciowy”), a nawet do anatomicznego uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego (na przykład tak zwane zwyrodnienie wątrobowo-soczewkowe, to znaczy uszkodzenie jąder podkorowych marskość mózgu).

Anatomia chirurgiczna wątroby

Wątroba jest niesparowanym narządem, który zajmuje obszar prawej przestrzeni podfrenicznej. Lewa krawędź częściowo wchodzi w lewą przestrzeń podfreniczną. Masa wątroby dorosłego wynosi około 1500 g. Wartość ta może się znacznie różnić w zależności od różnych procesów patologicznych, zarówno w kierunku wzrostu (nowotwory, choroby pasożytnicze), jak i w kierunku zmniejszenia (zanikowa marskość wątroby).

Zajmując strefę prawej przestrzeni podfrenicznej, wątroba styka się z wieloma ważnymi formacjami tego obszaru - przeponą, żołądkiem, dwunastnicą, głową trzustki, okrężnicą poprzeczną, prawą nadnerczą i nerką.

Wraz z rozwojem procesów patologicznych mogą obejmować sąsiednie narządy (choroby ropne, guzy, zapalenie pęcherzyków płucnych), a przy uszkodzeniu tych narządów wątroba może być wtórnie zaangażowana w proces patologiczny.

Wątroba jest prawie całkowicie pokryta liściem otrzewnej. Ten ostatni nie występuje wzdłuż więzadeł łączących narząd z przeponą, w strefie wejścia naczyń do niego i wyjścia z dróg żółciowych (brama Glissona) oraz w małym trapezoidalnym odcinku odcinków tylnych, gdzie bezpośrednio styka się z tkanką zaotrzewnową. W tej strefie możliwe jest zapewnienie pozaotrzewnowego dostępu do tylnych części narządu przez łożysko wyciętego żebra XII lub przez podbrzusze po prawej stronie, w szczególności do otwierania i drenażu ropni tylnej lokalizacji.

Na dolnej powierzchni narządu, w przybliżeniu w środku, znajduje się miejsce wejścia do wątroby dużych naczyń i wyjścia z dróg żółciowych - brama Glisson. Krew tętnicza dostaje się do wątroby przez własną tętnicę wątrobową (a. Hepaticapropria) i przez żyłę wrotną (v. Portae). Proporcja krwi wpływającej do wątroby przez te naczynia jest w przybliżeniu taka, że ​​około 25% przepływa przez tętnicę wątrobową, a 75% przez żyłę wrotną.

Według większości badaczy tylko w 2/3 przypadków tętnica wątrobowa i żyła wrotna są podzielone w bramie na prawą i lewą gałąź. Czasami istnieją inne opcje, których częstotliwość jest różna. Według B.C. Shapkina, rozwidlenie żyły wrotnej występuje w 86%, trifurkacja - 6,55%, a kwadrifurkacja - w 1,58% przypadków. Rozwidlenie tętnicy wątrobowej występuje w 66%.

Tętnice wątroby (preparat żrący)

Odpływ krwi z wątroby następuje przez układ trzech żył wątrobowych, które, zbliżając się do tylnej powierzchni wątroby, wpływają do dolnej żyły głównej, przechodząc tym samym rowkiem na granicy prawej i lewej połowy wątroby. Sekcje cienkościennych żył wątrobowych przechodzących poza wątrobę są bardzo krótkie (2-8 mm), co znacznie komplikuje ich izolowaną ligaturę i często prowadzi do uszkodzenia ścian naczyń podczas próby ich izolacji. Bardziej wygodne jest podwiązanie ich przez tkankę wątroby [Krylova, 1963].

Prawe i lewe przewody żółciowe odprowadzające odpowiednią połowę narządu łączą się z przewodem wątrobowym w bramie w 75%.

Z praktycznego punktu widzenia należy wziąć pod uwagę fakt lokalizacji dużych struktur naczyniowo-przewodowych wątroby bliżej jej dolnej powierzchni. Formacje te leżą na głębokości 1,5-2 cm od powierzchni, co należy wziąć pod uwagę podczas interwencji chirurgicznych. Z przeponowej powierzchni wątroby na znacznej głębokości znajdują się tylko naczynia i kanały rzędu 3-4.

Drenaż limfatyczny z wątroby odbywa się przez węzły chłonne bramy, więzadła wątrobowo-dwunastniczego i przestrzeni zaotrzewnowej.

Unerwienie wątroby następuje z powodu splotów wątrobowych jamy brzusznej z udziałem nerwu Latarge z przedniego pnia nerwu błędnego.

Duplikaty otrzewnej, przechodzące do wątroby z przepony i narządów jamy brzusznej, tworzą aparat więzadłowy, mocując narząd do przepony, tylnej ściany brzucha i łącząc wątrobę z żołądkiem i dwunastnicą. Wątroba jest przymocowana do przepony za pomocą więzadeł półksiężyca, księżyca i trójkąta, które nie odpowiadają elementom strukturalnym narządu i pełnią jedynie funkcje jego unieruchomienia.

Od bramy do obszaru dwunastnicy ma duże znaczenie praktyczne więzadło wątrobowo-dwunastnicze (lig. Hepato-duodenale), którego wolna krawędź ogranicza przedni otwór prowadzący do wnęki małej sieci (foramen Winzlomi), a pod względem grubości przechodzą ważne formacje bram glisson (tętnica wątrobowa, żyła wrotna i wspólny przewód żółciowy). W lewo więzadło wątrobowo-dwunastnicze przechodzi do wątroby i żołądka, co stanowi znaczną część małej sieci.

Od wewnętrznej powierzchni pępka do obszaru bramy glisson rozciąga się więzadło podobne do pępowiny - okrągłe więzadło wątroby (lig. Teres hepatis). W jego grubości leży żyła pępowinowa (v. Umbilicalis), która wpływa do głównego pnia lub lewej gałęzi żyły wrotnej. Z uwagi na fakt, że to naczynie po urodzeniu jest zatarte tylko 1-2 cm od pępka, może być owad i bezpośrednia penetracja do systemu portalowego w celu badań kontrastu, manometrii lub infuzji substancji leczniczych [Doviner DG, 1954; Ostroverkhov G.E., Nikolsky AD., 1964; Gonsales-Carbalhaes O., 1959].

Szczególne znaczenie w chirurgicznej anatomii wątroby mają badania nad jej segmentową strukturą. Naukowcy krajowi i zagraniczni wyraźnie udowodnili, że wątroba składa się z oddzielnych segmentów, z których każdy ma własny autonomiczny dopływ krwi z tętnic wątrobowych i żył wrotnych. Odpływ krwi żylnej i żółci odbywa się również w oderwaniu od tych segmentów. Naczynia poszczególnych segmentów, według większości autorów, nie mają szerokich zespoleń, ale, jak pokazują badania anatomiczne A.S. Yalinsky (1975), takie raporty są dostępne, choć być może nie są wystarczająco mocne.

W celu ukrwienia wątrobę można podzielić na dwie duże części. Granica między nimi jest hipotetyczną płaszczyzną przechodzącą przez wierzchołek pęcherzyka żółciowego i dolną żyłę główną. Płaszczyzna ta jest lekko pochylona w lewo i przechodzi przez tę samą hipotetyczną linię Rex - Cantle. Każda połowa narządu ma autonomiczny dopływ krwi i odpływ krwi i żółci. Z kolei prawa i lewa połówka wątroby są podzielone na cztery segmenty. Z drobnymi szczegółami obwody te się powtarzają..

Topografia struktur naczyniowo-przewodowych każdego segmentu (naczyń i przewodów w nim zawartych) jest praktycznie ważna. Tę topografię opisało kilku autorów [Umbrumyants OA, 1968; Patel J., Leger L., 1975].

Segmenty wątroby według M. Reifferscheid (1957) (widok z dołu)

Segmenty wątroby według M. Reifferscheid (1957) (widok z przodu)

Segmenty wątroby według S. Couinaud (1957) (widok z przodu)

Segmenty wątroby według S. Couinaud (1957) (widok z dołu)

Nie można zignorować zauważonej przez wielu badaczy znacznej zmienności struktur kanalikowych wątroby, a także faktu, że ulegają one znaczącym zmianom pod wpływem procesów patologicznych (nowotwory, choroby pasożytnicze, marskość wątroby). Badanie tych formacji w raku, alweokokozie i marskości wątroby A.S. Yalinsky (1975) był być może jednym z pierwszych. Jego badania z wypełnianiem, a następnie kontrastowaniem struktur naczyniowo-przewodowych wątroby ze zmianami ogniskowymi i marskością wątroby wykazały znaczną zmienność tych formacji.

Konieczne jest podkreślenie perspektywy takich badań do celów praktycznej chirurgii. Jednocześnie doskonała znajomość formacji wewnątrzorganicznych wątroby jest absolutnie niezbędna do wdrożenia nowoczesnych interwencji na tym narządzie dowolną techniką. Niezbędna jest również znajomość rzutowania struktur naczyniowo-przewodowych wątroby na jej powierzchnię, co jest szczególnie ważne w przypadku interwencji mających na celu usunięcie żółci.